Chosen2umS

Steve Jobs: Өлсгөлөн яв, жолоогүй амьдар

2012-01-11T10:31:00.002+08:00

Тэрээр Стэнфордын их сургуулийн оюутнуудтай уулзалт хийхдээ эдгээр түүхийг хүүрнэсэн юм.

Та бүхэнд өөрийнхөө амьдралын 3 түүхийг ярьж өгье. Энд гайхалтай гэх зүйл байхгүй жирийн л 3 түүх.

Эхний түүх зангилааны гол цэгийн тухай. Би Рийд коллежийг 6 сар сурсныхаа дараа хаясан. Яагаад би сургуулиай хаяхада хүрэв? Энэ бүхэн намайг хорвоод мэндлэхээс ч өмнө эхэлсэн юм. Миний төрсөн эх ганц бие оюутан бүсгүй байж. Тэр намайг сургууль төгссөн гэр үлд үрчлүүлнэ гээд хуульч мэргэжилтэй айлд үрчлүүлнэ хэмээн бүр хэвлийд байхаас минь тохирсон гэдэг. Гэтэл яг үрчлүүлэх дээрээ тултал тэдний хэн нь ч сургууль төгсөөгүй гэдэгийг ээж мэдсэн байгаа юм. Ингээд үрчлүүлэхгүй гэж зүтгэтэл аав маань “Хүүг заавал их сургуульд суралцуулна” гэж амлаж л дээ. Ингээд үнэхээр 17 жилийн дараа би их сургуулийн хаалга татсан юм. Үрчилж авсан эцэг эх маань амалсандаа хүрнэ гэж насаараа шахуу их сургуулийн зарлыг минь цуглуулж, яг л танай Стэнфорд шиг өндөр төлбөртэй сургуульд оруулсан юм. Гэтэл 6 сар яаваад л цаашид сургуульд явах утгагүй санагдаад эхэлсэн. Би өөрийнхөө амьдралыг өөрөө л аваад явмаар санагдаад байлаа. Ингээд эцэг эхийнхээ насаараа цуглуулсан мөнгийг үрэн таран хийгээд сургуулиас гарчихлаа. Эхэндээ би их айж байсан. Одоо харин энэ л миний амьдралын хамгийн зөв шийдвэр байсанд эргэлздэггүй. Дотуур байранд надад өрөө ч гэж байгаагүй найзуудынхаа өрөөгөөр өдөр хоногийг өнгөрүүлж, Коланы шилийг арилжиж хоолоо олж иддэг байлаа.

Миний хоёр дахь түүх бол алдаа оноо, хайр сэтгэлийн тухай.
Амьдралд дурлах зүйлээ эрт олсоноороо би их азтай хүн. Воз бид 2 20 настайдаа анх аавын маань машины гаражид компаниа байгуулж байлаа. Арван жилийн энэхүү компани маань хоёр тэрбум ам долларын сантай, дөрвөн мянган ажилтантай болсон байв. Бид макинтошийг дөнгөж бүтээж, 30 нас хүрчихээд байлаа. Гэтэл намайг халчихсан. Өөрийн чинь үүсгэн байгуулсан чамайг халахад ямар байх вэ? Бид Апплэ-д жил тутамд авъяаслаг, чадвартай залуусыг ажилд авч байсан. Тэд жил ирэх тусам өсч, компанид эзлэх байр суурь нь өссөн. Ингээд нэг өдөр би тэдэнтэй санал зөрөлдөхөд Удирдах зөвлөл тэднийг дэмжиж намайг халсан юм. 30 насандаа ингээд халагдчихлаа, зүтгэж тэмүүлж байсан бүхэн минь сүйрсэн юм шиг л байсан. Гэлээ хэсэг хугацааны дараа би дахин нэг компаниа байгуулж гэж Нэxт нэрлэсэн. Мөн төд удалгүй Пиxар-ийг байгуулж, тэнд гайхалтай бүсгүйтэй танилцаж эхнэрээ болгосон. Пиxар анх удаагаа копьютероор хүүхэлдэйн киног бүтээж, одоог хүртэл өөрийн салбартаа хамгийн шилдэг нь гэгдсээр байна. Амьдралын сонин тохиолдлоор Нэxт-ийг Апплэ худалдан авсан. Нэxт-ийн бүтээсэн бүхэн Апплэийн сэргэн мандалтын үндэс болсон. Хэрвээ тэр үед намайг ажлаас халаагүй бол энэ бүхэн болохгүй байсан. Хэдийгээр гашуун эм өгсөн ч гэсэн өвчтөн эргэж хөл дээрээ босоход нь том тус болсоны жишээ энэ. Тийм учраас амьдрал заримдаа таныг бороохойгоор нүдэвч бүү бууж өгөөрэй Та өөрийнхөө дурлах тэр зүйлийг л ол. Тэгээд бүгдэд үнэнч, хариуцлагатай хандаж, дуртай ажлаа хийгээд л бай. Агуу зүйл хийж байгаа мэт санагдах тийм л дуртай ажлаа барьж ав. Хэрвээ та дуртай зүйлээ олоогүй бол хай бүү дэмий зогс. Та түүнийг олвол сэтгэл зүрхээрээ мэдрэх болно.

Миний гуравдахь түүх бол үхлийн тухай бодол маань юм. 17 настайдаа би “Өнөөдөр чиний амьдралын сүүлийн өдөр мэт амьдар. Тэгвэл та зөв амьдарна” гэсэн үгийг уншиж билээ. Энэ үг надад их сэтгэгдэл үлдээсэн. Ингээд би өөрөөсөө “Өнөөдөр миний сүүлийн өдөр юм бол би энийг хийх байсан уу? гэж асуух болгонд “Үгүй” гэсэн хариулт орж ирээд байлаа. Мөдхөн би үхнэ гэсэн бодол бол асуудлыг хурдан, зөв шийдэх хамгийн сайн арга
Эрсдлээс эмээх, нэр алдар хөөцөлдөх зэрэг зүйлс бол цаг зуурын л зүйл. Харин үхэл бол зайлшгүй учрах цэг. Одоогоор хэн ч түүнээс зугатааж чадахгүй. Тийм ч байх ёстой. үхэл бол энэ ертөнцийн хамгийн агуу бүтээл, үхэл бол амьдралын амт. өтөл хөгшдийг авч одон, залуу хойч үед зайг нь гаргаж өгдөг шударга хууль.

Өнөөдөр тар хойч үе, ирээдүйд харин өнгөрсөн үе болно. Шулуухан ингэж хэлж байгааг буйг минь өршөөгөөрэй. Гэхдээ энэ бол нүцгэн үнэн. Тэгэхээр өөрт оногдсон амьдралын бяцхан хугацаагаа бусдын, хэрэггүй зүйлийн төлөө бүү зар. Бусдын бодол санаагаар битгий яв. —Өлсгөлөн амьдар, жолоогүй яв.

2011-10-10 09:49-д бичсэн тодруулга.
Эх сурвалж -Өөр мэдээ сонин

Invisible Empire A New World Order Defined

2011-09-02T11:51:00.009+08:00

Энэ киног үзчихээд хэдэн хүн -Нээрээ юу билээ... гэж нэг бодож ярьчихаад эргээд амьдралынхаа урсгалыг дагаад өдөр тутамынхаа ажлыг үргэлжлүүлдэг бол гэсэн бодол, яагаад ийм байдаг юм бол ч гэсэн бодол толгойноос гарахгүй байв.

Тэгээд сүүлийн үед нилээд Hit болоод байгаа Rokit Bay гэдэг дуучины дууны үг үнэний хувьтай юм байна гэсэн дүгнэлтэнд хүрэв.

"Зарим хүмүүс надаас... яагаад хоёуланг нь хослуулж болоогүй юм бэ? гэж асуудаг

Харин би тэдэнд... би хоёрын хооронд юманд дургүй... гэж хариулдаг" гэж нэг мөр байдаг.

Урлагын хүмүүсийн нэг гайхамшигтай чанар нь мэдрэмжийг маш тод илэхийлэх чадвартай байдаг. Энэ дуучин магадгүй аль нэгийг барьж авахгүй бол аль нь ч бүтэхгүй гэдгийг мэдрээд түүнийгээ ингэж илэрхийлсэн биз...

Тэгээд эндээс тэгвэл хамаг юмаа золихгүй бол тэгээд хэн өөрчлөх юм бэ? гэдэг асуулт гарна. Хүн нас ахих тусам үр хүүхэдтэй болж, хариуцлага нэмэгдэж... Товчхондоо амьдралаас илүү хамааралтай болдог. Ёстой нөгөө тод.. тод.. тод өнгөө алдаж эхэлдэг.

Энэ бүхнийг хийх хамгийн боломжит хүмүүс бол залуучууд байдаг. Тийм ч болохоор түүхэнд оюутаны хөдөлгөөнүүд маш ихээр тэмдэглэгдсэн байдаг. Эндээс бидний хувьд хамгийн их анхаарах асуудал нь одоогийн залуу үе гоё машинтай, компьютер тоглож, бааранд суугайй согтуу залуусыг гоё сайхан гэж үздэг энэ гажуудсан сайн сайханы үнэлэмж бус, харин эрүүл бие бялдар, оюун ухаант залуусыг гоо сайханы үнэлэмжинд шилжих хэрэгтэй юм шиг санагдах юм.

Бас нэг анзаарагдсан зүйл нь энэ бүхэнд залуу үеийнхэн бид нар балчихдана гэсэн өөртөө итгэлгүй байдлаа халахгүй бол сурч төгсөөд, одоо л яг сайхан амьдрах гэтэл Монгол орон аль хэдийн Хятад улсын эдийн засгийн хөгжлийн төлөө хэвлийгээ самруулсан хэдэн нүх л үлдэх юм шиг байна. Угаасаа эхнээсээ одоо ч гэсэн нүдээ нээгээд эргэн тойроноо харвал бид нар машины утаа, эргэн тойрон шарилжь хуйларсан шороо, өвөл нь битүү утаан дотор, тэгээд дээрээс нь хаа саагүй сарьчихсан шээсээр амьсгалаад... Тэгээд энэ бүхэнээсээ зугтаж компьютерийн виртуаль ертөнцөд тоглоом тоглож, эсвэл бааранд орж манараад л...

Та бүхэн киног үзээд төрсөн сэтгэгдлээ үлдээгээрэй...

Harry Potter and the Deathly Hallows

2011-07-20T19:03:00.001+08:00

Олон талт оюун ухаан гэж юу юм бэ?

2011-06-10T05:09:00.005+08:00

Эх сурвалж: http://unuruu.blogspot.com/2008/01/blog-post.html

Хүний оюун ухаан харилцан хамаарал бүхий 120 гаруй чадварын нэгдэл байдаг аж. Та IQ, EQ, CQ, … гээд л сонсож л байсан биз дээ. Эдгээрийг л Multiple Inteligence буюу Олон талт оюун ухаан гэж нэрлээд байгаа юм л даа. Ингээд Олон талт оюун ухааны чадварын төрлүүдээс авч үзэцгээе.

IQ - Intelligence Quotient

Inteligence - Танин мэдэхүй

Аливаа зүйлийг тунгаан бодох, шинэ материал судлах, олон асуудлын дотроос оновчтойг нь сонгон амьдралдаа авч явах чадварыг танин мэдэхүйн оюун ухаан гэж үздэг.

- IQ-г яаж тооцох, яаж хэмжих, яаж хөгжүүлэх вэ?

- Хүний танин мэдэхүйн ухааны боломж чадвар хир зэрэг вэ?

- Оюун ухааныг хэмждэг 2 үндсэн аргын нэг нь IQ тестийн арга юм.

IQ-д багтах буюу тестээр илрэх чадварууд

1. Шинэ зүйлд суралцах

2. Даалгавар, дасгалд төвлөрөх

3. Мэдээллийг хадгалах ба эргэж санах

4. Задлан шинжлэх

5. Нэгтгэн дүгнэх

6. Хийсвэр сэтгэх

7. Учир шалтгаан үйл хөдлөл хийх

8. Дарааллын зүй тогтлыг олох

9. Ижил төстэй ба ялгаатай шинжийг олох

10. Нөхцөл байдал өөрчлөгдөхөд зохицох

11. Өмнөх мэдлэгээ ашиглан асуудлыг шийдэх

EQ – Emotional Quotient

Emotion – Сэтгэл хөдлөл

- EQ - өөрийнхөө болон бусдын сэтгэл хөдлөлийг ойлгох, үүн дээр үндэслэн тохирох үйлдэл хийх чадвар

- EQ бол орчныхоо хэрэгцээ, дарамттай зөв харьцах танин мэдэхүйн бус чадваруудын нэгдэл

EQ нь 5 хүрээтэй, дотроо 15 чадварыг багтаана.

1. Өөрийгөө мэдэж, жолоодох чадвар

2. Хүмүүсийн арга эвийг олох чадвар

3. Уян хатан, бодитой үүссэн янз бүрийн асуудлыг шийдэх чадвар

4. Тэвчээртэй хандаж, түргэн зангаа хянаж, хорхойгоо дарах чадвар

5. Сэтгэлийн ерөнхий байдлын хүрээ

CQ – Creative Quotient

Creativity – Бүтээлч сэтгэлгээ, бүтээлч чадвар

- Аливаа мэдлэгийг биет болон оюуны баялаг болгох чадвар

- Ер бусын байдлаар сэтгэж өвөрмөц байх чадвар

CQ – ийн үндсэн чадварууд

- Давтагдашгүй шинэ санааг олох
- Юмс үзэгдлийг чөлөөтэй холбох
- Бүх мэдрэмжээ ашиглах
- Бүтээлч шинэ санааг хурдтай төрүүлэх
- Шинэ санааг хөгжүүлэх
- Аливаа зүйлийг олон талаас нь судалж шийдэх
- Хөдөлгөөнт чанар буюу хуучин төсөөллөө өөрчлөх

AQ - Adversity Quotient

Adversity – Бэрхшээл, золгүй явдал, гай зовлон

AQ нь бэрхшээл, азгүй тохиолдлыг ялан гарах чадварыг хэмжинэ.

AQ-ийн үндсэн чадварууд

Хянах – нөхцөл байдалд эергээр нөлөөлж чадахаа мэдрэх, үйл явдалд үзүүлэх хариу үйлдлээ хянах чадвар

Гол ачааг үүрэх – тухайн бэрхшээл ямар ч шалтгаанаар үүссэн байлаа гэсэн даван туулахын тулд үүрэг хариуцлагыг өөрөө хүлээх чадвар

Хүлээц – таны ажил, амъдралд нөлөөлөх ямар нэг таагүй нөхцөлд хүлээцтэй хандах чадвар

Тэсвэр – таагүй нөхцөлд хэр удаан үргэлжлэх талаарх мэдрэмж.

BQ – Bonding Quotient

Bonding – Хэлхээ холбоо, хамаарал

BQ – Эцэг эх, үр хүүхдийн дотно харилцааны үзүүлэлт.

Эдүгээ эцэг эхчүүд хүүхэддээ анхаарал тавих нь бага болсон. Хүүхэд эцэг эхийн анхаарал халамж улам их шаардлагатай болсон.

BQ-г яаж дээшлүүлэх вэ?

- Эцэг эхчүүд хүүхдийнхээ онцлогийг мэдэх хэрэгтэй
- Хүүхдийнхээ эрх чөлөөг хязгаарлаж болохгүй
- Хүүхдийнхээ материаллаг төдийгүй оюуны хэрэгцээг нь хангах нь чухал
- Хүүхэдтэйгээ утсаар ярих, хамт ном унших, тэмцээнд хамт оролцох, аялалд хамт явах нь хамгийн үр дүнтэй, энгийн аргууд
- Эцэг эхийн зүгээс тэвчээр гаргах нь хамгийн чухал

NQ – Net Quotient

Net – Мэдээллийн сүлжээ

- Компьютерийн сүлжээнд чөлөөтэй холбогдож, ажиллах

- Хэрэгцээтэй мэдээллээ олж авах

- Мэдээллийн технологи, програм хангамжийн мэдлэг

- Өөрийгөө захирах чадвар

Microsoft корпорацийн эзэн Bill Gates хамгийн өндөр NQ-тэй хүн. Dot-com-ын үеийнхэн буюу одоогийн 20 настангуудын NQ хамгийн их.

FQ – Financial Quotient

Financial – мөнгө хөрөнгө, санхүү

- Өөрийгөө, өрх гэрээ авч явах чадвар
- Аж ахуй эрхлэх чадвар
- Хөрөнгө мөнгөтэй зөв харьцах чадвар
- Аливаа асуудалд эдийн засгийн агуулгаар хандах сэтгэлгээ

FQ-г хөгжүүлэхэд яаж анхаарч байна вэ?

Өндөр хөгжилтэй орны чинээлэг иргэд хүүхдийнхээ FQ-г дээшлүүлэхийн тулд ирээдүйн саятнуудын клубт хичээллүүлдэг болсон. Хятадад иргэдийнхээ FQ-г хөгжүүлэх ажил эрчимтэй өрнөж байна.

DQ – Development Quotient

Development – Хөгжил дэвшил

Өөрийн бие бялдрын байдал, онцлогийг тодорхой мэдэж, аажмаар хөгжүүлэн, зорилгодоо хүрч амжилт гаргах чадвар

DQ өндөртэй хүн өөрийн биеийн онцлог ба чадварыг зөв үнэлж, тогтвортой, тэвчээртэй, системтэй хичээллэх чадвартай болдог. DQ өндөртэй хүн биеийн тамир, спорт, урлагийн төрөлд гялалзсан амжилт гаргаж чадна.

DQ-гээ яаж дээшлүүлэх вэ?

- Хамгийн түрүүнд айдсаа даван туул
- Тогтмол хичээллэ
- Булчингаа хөгжүүл
- Уян хатан чанараа хөгжүүл
- Тэнцвэрээ хөгжүүл
- Аливааг урьдаас мэдрэх чадвараа хөгжүүл
- Самбаа болон баримжаагаа хөгжүүл
- Аэробикээр хичээллэ
- Амьдралынхаа хэмнэлийг өөрчилж бай
- Эрүүл хүнс хэрэглэж бай
- Тэвчээртэй бол
- Биеэ сул тавих, стресс тайлах дасгалуудыг сур.

SQ – Spiritual Quotient

Spiritual – оюун санаа, дотоод ертөнц

- Утга агуулга, үнэлэмжийн асуудлыг ойлгож шийдэх чадвар
- Үйл ажиллагаа, амьдралын замаа өргөн, баялаг, ач холбогдолтой хүрээнд аваачих чадвар
- Үйл ажиллагаа, амьдралын аль нэг замыг бусдаасаа арай илүү болохыг үнэлэх чадвар
- Хүний тархи, сэтгэц дэх дотоод төрөлхийн чадварууд
- Оюуны бусад чадваруудаа ухаалаг ашиглах хамгийн оргил чадвар
- Хүрээлэн байгаа орчин, байгальтай холбоо тогтоох чадвар
- Бусдад тусалж, өөрийгөө бусдын төлөө золиослох чадвар

Бидний SQ бол сэтгэл дотор маань байдаг луужин юм.

SQ – гээ яаж хөгжүүлэх вэ?

- Амьдралд байгаа бүхий л сайхан зүйлийг олж харж, баярлаж сур
- Өөрийнхөө үнэт чанарыг таньж мэд
- Өрөвч зөөлөн сэтгэл гаргаж бай
- Сэтгэлийн амар тайван байдлыг тань алдагдуулдаг зүйлээс өөрийгөө холдуул
- Илүү ачаанаасаа сал
- Өөрийхөө хүсэл зорилгын талаарх оюуны зураглал хий.

MQ – Moral Quotient

Moral – Ёс суртахуун

MQ сайтай хүн сайн мууг ялгах чадвартай, бас чин сэтгэлээсээ бусдыг хайрлаж чадна. IQ, EQ хичнээн сайн байлаа ч MQ доогуур бол тэр хүн нийгэмд хор хөнөөл учруулна.

Ёс суртахуун – хүний нийгэмд өөрийгөө зохицуулж, үйлдлийнхээ агуулга, хэм хэмжээг тогтоох чадвар

Ёс суртахууны чадварууд

- Хүний нэр хүндийг хүндэтгэх
- Бусдын сайн сайхны талаар санаа тавих
- Хүвь хүний сонирхол ба нийгмийн үүрэг хариуцлагыг хослуулах
- Зарчимч байдлыг эрхэмлэх
- Ёс суртахууны сонголтуудыг тусган авах
- Зөрчлийг тайвнаар, эв зүйгээр шийдвэрлэх арга замыг хийх

Алив залуусаа оюуны чадваруудаа хөгжүүлцгээе!

Эрүүл оршихуй

2011-05-19T08:29:00.001+08:00

Эрүүл мэндийн ач холбогдол, зайлшгүй байдлын талаар би ярих ёстой хүн нь биш байх. Гэхдээ хувьдаа юу гэж ойлгож явдаг санал бодлоо хуваалцъя. Би хувьдаа эрүүл байхыг 5 өнцгөөсхардаг.

- Зовиургүй байх

- Эрүүл мэнд л цорын ганц гоо сайхан

- Эрүүл хүн оюунаа бүрэн ашигладаг

- Зорилгодоо хүрчихээд Enjoy болж амьдрах хугацаагаа урт байлгах

- Үр хүүхэддээ нөмөр болж удаан орших

Мэдээж бүгд л чухал, гэхдээ миний хувьд сүүлийнх нь илүү чухал. Хэдий одоо би нас биенд хүрчихсэн, харьцангуй биеэ даачихсан байж болно. Би аавтайгаа зөвлөөгүй байж шийдэж ч болно. Ер нь дийлэнхдээ тэгдэг. Тэгээд ч би шийдвэртэй итгэлтэй байдаг. Аавтай хүн болохоор... Тэд минь байгаа болохоор би сэтгэл санаа тайван байдаг. Нэг сэтгэл зүйн маш том ар тал гэмээр юм уу. Зарим хүмүүс нутгийн минь уул түшдэг ч гэж ярьдаг. Нэг тиймэрхүү л мэдрэмж. Хэдий аав минь нас өндөр болж байна. Аливаад оролцоод гүйгээд байж чадахгүй ч маш их нөмөртэй.

Би тийм байхыг хүссэн учираас урт наслах нь чухалыг их ойлгосон: Мөн хүн амьдралаас олж авсан мэдлэг ухааныг үр хүүхэддээ уламжлуулахад хугацаа хэрэгтэй. Мөн өөрийн хүүхдээ өгсөж байхад гаргасан алдаагаа ухамсарлаж, хүүхдийнхээ хүүхдийг хүмүүжүүлж удамаа тэгштгэдэг байсан Монгол ухааныг ойлгосон болохоор урт наслах хэрэгтэй гэж бодсон шүү, хэхэхэ...

Урт наслалтын гормон

2011-05-19T08:26:00.003+08:00

Олон тєрлийн євчин, хортой хоргvй хавдар, наснаасаа эрт хєгшрєх, стресс зэргээс биднийг хамгаалж байдаг гормон болох мелатонины хоногийн хэрэгцээний 70 хувь нь чухамдаа шєнийн цагаар боловсруулагдаж байдгийг судалгаагаар тогтоожээ.

Мелатониныг боловсруулдаг булчирхай тархинд байдаг. Мелатонин єдєр шєнє ээлжлэхэд бие организмын дасан зохицолд тусалж, євєл болоход амьтдыг ичээнд нь оруулж, шєнє биднийг оронд маань оруулдаг. Биднийг гvн нойрондоо байх vед мелатонин ажилдаа орж, эд эсийг сэргээж, євчилснийг нь анагааж, эрхтнvvдийг маань бэхжvvлж байдаг ажээ. Мелатонин нь эд эс, ДНК-г задалж байдаг чєлєєт тогтвортой тогтворгvй молекулуудыг хамгийн хvчтэй шингээгч, исэлдэлтийг эсэргvvцэгч, байгалийн хамгийн хvчтэй дархлаа тогтоогч юм.

Оросын ШУА-ийн єндєр наслалтыг судлах нийгэмлэгийн ерєнхийлєгч, профессор Владимир Анисимов тайлбарлахдаа “Хэрэв энэхvv гормоныг ялгаруулагч булчирхайг биологийн цагтай зvйрлэвэл, мелатонин нь тvvний явалтыг хангагч дvvжин нь юм. Дvvжингийн савлалтын далайц буурахад аажимдаа цаг зогсдог шvv дээ” гэжээ. Нас ахихын хэрээр гормоны ялгаруулалт буурна. “Дvvжингийн” савлагаа улам сулран суларсаар, элдэв євчинд єртємтгий болж, хєгшрєлт эхэлнэ. Энэ бол хєгшрєлтєд нєлєєлєх нэлээд гол хvчин зvйлсийн нэг юм. Лабораторийн амьтад дээр хийсэн туршилтаас vзэхэд, єдрийн гэрэлтэй байх хугацааг нь зохиомлоор уртасгахад, амьтдын эд эсvvд нь гэмтэж, хєгшрєлтийн vйл явц хурдасч байв. Ингэж туршилтын амьтдын мелатонин боловсруулах хэмнэлийг зохиомлоор алдагдуулахад амьдрах хугацаа нь 20 хувиар хорогдож байжээ.

Италийн доктор У.Пьерпаолли тэргvvтэй эрдэмтдийн хийсэн туршилтаар хєгшин амьтдад мелатонин хийхэд тэдний амьдрах хугацаа 25 хувиар уртасч байсан байна.Хvмvvс дээр иймэрхvv туршилт хийгээгvй боловч, дээрхийг баталж байгаа томоохон судалгааны ажлууд байна. Жишээлбэл, байнга шєнийн цагаар ажиллаж байгаа хvмvvс мелатонины архаг ду тагдалд орсон байдаг. Vvний улмаас эдгээр хvмvvс зvрхний титэмт судасны євчин, цусны даралт ихсэх, судас хатуурах, таргалалт зэрэг євчинд нэрвэгдэх эрсдэл ердийн хvмvvсээс 40-60 хувь илvv байдаг гэнэ. Энэ бvх хvчин зvйлс хvний амьдралыг богиносгож байдаг ажээ.

Та шєнє дєл болтол компьютерийн дэргэд сууж, vvр цайтал ном уншин эсвэл шєнєжин нойроо хугаслан зугаа цэнгэл хєєж байна уу? Зєєврийн гэрлээ асаалттай нь юмуу эсвэл цонхны хєшгєє таталгvй их хотын шєнийн гэрэлд унтаж байна уу? Хэрэв тийм бол шаардлагатай хэмжээний мелатонин хэмээгч гормоноо таны бие организм аваагvй гэдэгт итгэлтэй байж болно. Чухамхvv илvvдэл гэрэлтvvлэг нь том хотуудын оршин суугчдын амьдралыг богиносгох бас нэг хvчин зvйл болж байна гэж эрдэмтэд vзэж байна. Тийм болохоор “гэрлийн бохирдол” гэсэн тусгай нэр томъёо хvртэл хэрэглэх болжээ.

Залуу байхад энэ бvхэн эрvvл мэндэд мэдэгдэхvйц нєлєє vзvvлдэггvй боловч байгалийн жамаар мелатонины боловсруулалт буурах vед нойр муудах, ядаргаанд орох зэрэг асуудал vvсдэг байна.

Үрчлээнээс сэргийлэх дасгал

2011-05-19T08:26:00.002+08:00

1. Зориудаар инээмсэглэ. Толинд харж байгаад хацрын булчинд ачаалал мэдрэгдэх хүртэл инээмсэглэ. Харин уруулаа жимийсэн байна. Өдөрт хэд хэдэн удаа давтана. Энэ дасгал нь нүүрний хэлбэрийг хадгалан хацар унжихаас сэргийлнэ.

2. Уруулаа шомбойлгоод нүдээ аль болох том харж, нүүрнийхээ бүх булчинг чангална.

3. Хоолойгоо зайлах гэж байгаа юм шиг хацраа түмбийлгээд аажмаар суллах нь ам тойрсон үрчлээнээс сэргийлнэ.

4. Толинд харж байгаад хацраа чих рүүгээ, мөн нүд рүүгээ өргөхийг хичээ. Дараа нь уруулаа шүд рүүгээ шахна. Дасгалыг өдөр бүр 8-10 удаа хийхэд нүүрний бодисын солилцоо сайжирч булчингууд чангарна.

5. О үсэг хэлж байгаа мэт амаа ангайж булчингуудаа чангална. Дараа нь хүзүүний булчингуудаа А үсэг хэлдэг шиг чангална. Тэгээд уруулаа аажуухан цорвойлгоно. У үсэг хэлж байгаа юм шиг. Дасгалыг өөрчлөн дарааллаар хийх үедээ булчингуудаа суллахгүй байх нь зүгээр.

6. Уруулаа цорвойлгох, инээж байгаа юм шиг сунгах дасгалыг ээлжлэн 10-20 удаа давтана. Булчин чангалж үрчлээ арилгадаг энэ дасгалыг хийхдээ ам тойрсон үрчлээ суухаас сэрэмжлээрэй.

7. Амаа жимийж, хоёр хацраа ээлжлэн хийлж түмбийлгэх дасгалыг 10-20 удаа хийнэ.

8. Амандаа хий дүүргэж түүнийгээ аман дотроо бөмбөг шиг эргүүлнэ. Энэ нь хацар болон уруулд дотроос нь массажилж байгаа хэрэг юм.

9. Дургүй хүрээд ярвайж байгаа мэтээр дээд уруулаа өргөх дасгалыг 5-8 удаа хийнэ.

10. Уурласан мэт шүдээ зууж 5 секунд барь. 3-6 удаа давтана.

11. Жигшиж зэвүүрхсэн мэт доод уруулаа ярвайлга. 8 удаа хийнэ.

12. Хий үнсэлт илгээ. 5-8 удаа давтана.

13. Хоёр уруулаа дотогш сороод 4 секунд барина. Дасгалыг 3-5 удаа давтана.

14. Айсан мэт нүдээ бүлтийлгэ. 5 удаа хийнэ.

15. Нүдээ анийлга. 5 удаа хийнэ.

Та хэд хүртэл наслах вэ?

2011-05-19T08:26:00.001+08:00

Би хэд наслах бол гэдэг асуулт хүн болгоны сонирхлыг татдаг. Тэгвэл Америкийн эрдэмтдийн зохиосон энэ сонжоо таны асуултад хариулт өгнө. Асуулт болгон дээр та сайн бодож, үнэнээсээ хариулаарай. Амьдралынхаа хэв маягийг өөрчлөхөд тань тусалж магадгүй юм.

Таны хэдэн настай байх нь хамаагүй. 20 ч юм уу 50 настай ч байж болно. Гол нь эртхэн муу зуршлаасаа салах нь чухал. Ингээд 72-ын тоог авъя. Доорх асуултуудад хариулж авсан оноог тань энэ тоон дээр нэмэх эсвэл хасах үйлдлийг хийснээр таны хэд наслахыг тогтоож болно. Эрэгтэйчүүд 72-оос 3-ын тоог хасна.

Харин эмэгтэйчүүд эрчүүдээс дунджаар 7 жилээр илүү насалдаг учраас 72 дээр 4-ийн тоог нэмнэ. Ингэснээр эрчүүдийн дундаж наслалт 69, харин эмэгтэйчүүдийнх 76 гарна. Гэхдээ энэ зөвхөн сонжоо болохыг анхаарна уу.

-Та нэг сая гаруй оршин суугчидтай хотод амьдардаг бол дундаж наслалтаас 2 жилийг хасна.

-10 мянган хүнээс илүүгүй хүн амтай сууринд амьдардаг бол 2 жилийг нэмнэ.

-Та оюуны хөдөлмөр эрхэлдэг бол 3 жилийг хасна, харин биеийн хүчний хөдөлмөр хийдэг бол 3 жилийг нэмнэ.

-Та долоо хоногийн таван өдөр хагас цагаар ч гэсэн спортоор хичээллэдэг бол 4 жилийг, харин 2-3 өдөр хичээллэдэг бол 2 жилийг нэмнэ.

-Хэрэв та эхнэртэй/нөхөртэй, эсвэл нөхөрт гарах гэж байгаа/ бол 5 жилийг нэмнэ, харин гэрлэж амжаагүй эсвэл ганцаараа амьдардаг бол 25 наснаас хойшхи 10 жил тутмаас жилийг нэг хасна.

-Хоногт та 10 цагаас илүү унтдаг бол 4 жилийг, харин 7-8 цаг унтдаг бол юу ч хасахгүй. Та нойрондоо муу бол 3 жилийг хасна. Их ядаргаа нь их унтахтай адил цусны эргэлт муудсаны шинж юм.

-Та уцаартай, түргэн ууртай, догшин ааш авиртай хүн бол 3 жилийг хасна, харин тайван, хүлээцтэй хүн бол 3 жилийг нэмнэ.

-Та өөрийгөө аз жаргалтай хүн гэж үздэг бол нэг жилийг нэмнэ, аз жаргалгүй гэдэг бол 2 жилийг хасна.

-Та машин жолоодож байхдаа байнга дүрэм зөрчдөг бол нэг жилийг хасна.

-Та байнга мөнгөний хомсдолд байдгаас яаж мөнгө олох талаар дандаа боддог бол 2 жилийг хасна.

-Та дунд боловсролтой бол нэг жилийг, дээд боловсролтой бол 2 жилийг нэмнэ.

-Та тэтгэвэрт гарсан ч ажилладаг бол 3 жилийг нэмнэ. /Юу ч хийхгүй, бусадтай харьцахгүй байх нь насыг багасгадаг/

-Таны эмээ /өвөө/ 85 насалсан бол 2 жилийг, хэрэв хоёулаа 80 насалсан бол 4 жилийг нэмнэ, харин аль нэг нь 50 ч хүрэлгүй /зүрхний шигдээс, хорт хавдар/ нас барсан бол 4 жилийг хасна.

-Ойрын төрөл саднаас тань 50 нас хүрэлгүй хорт хавдар, зүрхний шигдээс зэрэг өвчнөөр нас барсан бол 3 жилийг хасна.

-Та өдөрт гурван хайрцагаас илүү тамхи татдаг бол 8 жил, нэг хайрцгийг бол 6 жил, харин үүнээс бага татдаг бол 3 жилийг хасна.

-Таны биеийн жин нас, өндөрт тань тохирсон хэвийн жингээс 20 кг-аар илүү бол 8 жил, 15-20 кг-аар илүү бол 4 жил, 5-15 кг-аар илүү бол 2 жилийг хасна.

-Та өөрийнхөө эрүүл мэндэд анхаарч жил болгон эмчийн үзлэгт орж, зөвлөгөө авдаг 30-40 настай бол 2 жил, 40-50 настай бол 3 жил, 50-аас дээш настай бол 4 жилийг тус тус нэмнэ.

/Монголчуудын амьдрал/

Янз бүрийн сайтаар ороод ч үзчихдэг болж дээ.

1. http://deathdate.info/

2. http://www.death-clock.org/

3. http://www.findyourfate.com/deathmeter/deathmtr.html

4. http://deathtimer.com/..... гэх мэт зөндөө байна лээ ороод ороод үзчихээрэй.

Home Sweet Home

2011-05-17T05:11:00.003+08:00

Уужим саруул, тав тухтай орон зай
Эмх цэгц, оновчтой шийдэл

Sitting is Killing You

2011-05-15T21:35:00.002+08:00

There are no borders

2011-05-15T17:01:00.003+08:00

Цаг үеийг зэрэгцүүлэхүй

2011-05-15T01:17:00.005+08:00

Дэлхийн 3-р дайны үйл явц, хор хөнөөл, золиос

2011-05-09T12:16:00.001+08:00

Дэлхийн 3-р дайн буу зэвсгээр биш үзэл суртлаар, соёл эдийн засгийн дайн болохыг 1945 оны үед АНУ-ын тагнуулын төв газрын дарга байсан Аллен Даллас урьдчилан хэлж байжээ.Тэрээр зүгээр нэг хийсвэрлэж биш яг энэхүү 3-р дайн яаж эхэлж, ямар үе шаттайгаар өргөжиж хэр цаг хугацаанд ямаршуу үр дүнд хүрч болохыг маш тодорхой тайлагнасан байна. .

Дэлхийн 2-р дайн дуусах нь тодорхой болж , дайны дараа хэн юу хийхээ бодож эхлэн байсан яг тэр мөчид тэрбээр ингэж хэлжээ: Дайн дуусах нь ээ.Бүгдээрээ сэхэл авч тохиноцгооно.Харин бид байгаа бүхнээ , бүх алт, эд баялгийн хүчээ хүмүүсийг завхруулах, маанагтуулахад зарцуулах хэрэгтэй.

Хүмүүсийн ухамсар, тархи гэдэг өөрчлөх боломжтой эд.Чухам тэнд замбараагүйдэл үүсгэж бид үнэн юмыг хуурамч зүйлээр сэмхэн сольж , тэр хуурамч үнэнд хүмүүсийг албаар итгүүлэх болно. Яаж гэвэл? Бид өөрсөдтэйгөө ижил бодолтуудыг холбоотноо Орос орны өөрийнх дотроос олж болох юм.Ингэвээс газар дэлхий дээрхи энэ нугаршгүй ард түмэн сөнөх, түүний дотоод ухамсар нь эргэлт буцалтгүй эцэслэн мөхөх хэмжээлшгүй их цар хүрээтэй эмгэнэлт үйл явдал ар араасаа хөврөх болно.

Тухайлбал утга зохиол, урлагаас нийгэмч шинжийг нь аажим аажмаар зайлуулж , уран бүтээлчдийг төсөөрүүлэн, тэдний ард олны гүнд болж байгаа үйл явцыг шинжиж үздэг...дүрслэн харуулдаг хүслийг нь замхруулах хэрэгтэй. Утга зохиол, театр, кино бүгд хүний хамгийн бүдүүлэг мэдрэмжийг дүрсэлдэг, өргөмжилдөг байх болно. Бид садар самууныг дээдлэх, хүчирхийлэл, яргалал, урвах хөрвөх зэрэг нэг үгээр хэлбэл ёс суртахуунгүй юм бүхнийг хүний оюун ухаанд зоож өгөх, тэдгээрийг *урлан бүтээгчид*-ийг бүхий талаар дэвэргэж өргөмжлөх хэрэгтэй.

Төрийн удирдлагад бид эмх замбараагүй, учир нь үл олдох байдлыг бий болгоно.Бид түшмэдийн тэнэглэл, хээл хахууль авагчид, дэг зарчимгүй юм бүхнийг үл анзаарагдах байдлаар гэхдээ идэвхтэй бөгөөд байнга өөгшүүлэх ёстой. Хүнд суртал, чирэгдэл төвөг бүхэн байвал зохих мэтээр хэвшигдэнэ.Шударга байдал, дэг ёс шоологдож хэнд хэрэггүй болж, өнгөрсөн үеийн хоцрогдол болон хувирна.

Балиар ааш, балмад зан, худал хуурмаг, заль мэх, согтуурал хөлчүүрэл, мансуурал, нэг нь нөгөөгөөсөө цэрвэх адгуусан айдас, ичгүүр сонжуургүй байдал, урвах шарвах, үндэсэрхэх, ард түмэн хоорондын дайсагнал, ялангуяа Оросын ард түмэнд хандах дайсагнал, үзэн ядалт энэ бүхнийг бид маш чадварлагаар, үл анзаарагдах байдлаар соёолуулна. Энэ бүхэн зүсэн зүйлээрээ дэлгэрэх болно.Гагцхүү цөөхөн нь маш цөөхөн хэсэг нь юу болж байгааг ойлгох таамаглах биз.

Гэвч тийм хүмүүсийг бид аргагүй байдалд оруулж, доог тохуу болгож, тэдгээрийн талаар ташаа ойлголт бий болгон, нийгмийн шаар гэж зарлах аргыг олно. Оюун санааны үндсийг таслан, ардын ёс суртахууны суурь дэвсгэрийг устгах болно. Тийм байдлаар бид насны үе үеэр нь ганхуулна. Хүмүүсийг хүүхэд үеэс нь залуу насанд нь авч, гол тулгуурыг залуучуудад чиглүүлэн , тэдгээрийг хувиа хичээгчид , биеэ тоогчид садарлан самуурагчид, эх оронч бус үзэлтнүүд болгон хувиргана....

/1945 онд АНУ-ын Тагнуулын төв газрын дарга байсан хожим нь АНУ-ын төрийн нарийн бичгийн дарга болсон Аллен Далласын 1945 онд хэлсэн үгнээс Оросын Краснодарын хязгаарын Губернатр Кондратенко-ийн авсан ишлэл/

Ийм зүйлийг уншаад эргэцүүлэн бодоход дэлхийн 3-р дайн болбоос бүх хүн төрөлхтөнг хамарсан мэт санагдах бөгөөд түүнд өртөж насны үе үеээрээ ганхсан олон үндэстэн ястнаас дайны хамгийн анхны цохилтыг амссан одоо 60-70 настай ахмад үеийнхэнд нийт дүр зураг илүү тод эргэн дурсагдаж байна. Үнэхээр одоогийн утга зохиол ,театр ,кино, телевизэд нийгэмч шинж нь зайлуулагдсан хамгийн эгэл, болхи толхи, бүдүүлэг мэдрэмжийн дүрслэл, төрөл жанр давамгайлан садар самуун, хүчирхийлэл, аллага таллага, урвах шарвах зэрэг ёс суртахуунгүй юм бүхэн хүний оюун санаанд ялангуяа залуучуудад зоогдож байна, чихэгдэж байна.

Үндэстний эрх чөлөөнийхөө төлөө тэмцэгч АЗИ, Африк,Латин Америкийн олон оронд 40-50 иад оноос тасралтгүй үргэлжилж байгаа төрийн удирдлагад үүсэх замбараагүйдэл, учир нь үл олдох байдал дэлхийнх болон хавтгайрчээ.Хүнд суртал, түшмэдүүдийн тэнэглэл, хээл хахууль хавтгайрч эндээс гарах гарцыг хайсан дэлхий нийтийн төсөл, зөвлөгөөндөө хүрээд байна.

Шударга амьдрахаас улам олон хүн няцаж шантрах болжээ.Балиар ааш, балмад зан, заль мэх, согтуурал, мансуурал, завхайрал зүсэн зүйлээрээ дэлгэрч энэ бүхнийг хэтэрлээ, дэндлээ, үүнээс сэргэмжил болгоомжил гэж харанга дэлдээд ч бүрэн ухаарч байгаа юм алга.Их л бол нэг шогшроод нэг толгой сэгсрээд өнгөрөх нь тэр.Үндэс угсааны онцлогтой ёс суртахууны суурь устах нь.Хувиа хичээгчид, садарлан самуурагчид, биеэ тоогчид,эх оронч бус даяарчлах үзэлтнүүд, ардчилал эрх чөлөө, хүний эрхээр далимдуулж хэт даврагсад олширч байна.

Ухаан сэргэг, мэлмий тунгалаг байхтун түмэн олон минь! Мөнх хөх тэнгэр ивээх болтухай.

А.Туваандорж

Эх сурвалж: http://mongolchuudaa.blogspot.com/2011/03/3.html

МОНГОЛ СУУ УХААН

2011-05-09T11:40:00.019+08:00

Зөв амьдрах гэж хүн бүр л хичээдэг, гэхдээ зөвийн тухайн ойлголт нь анх төрөхөөс нь тархинд нь суулгаж өгсөн тоглоомын дүрмээр тодорхойлогдоно. Нэг ийм түүх байжээ.

- Чи гүйх дуртай юм уу?

- Үгүй л дээ, зүгээр л анх ухаан ороход л хүн бүр л нэг зүг рүү бүгд гүйлдээд байсан, би дагаад гүйхгүй бол нэг юмнаас хоцрох, алдчих гээд байгаа ч юм шиг, эсвэл дагаж гүйхгүй бол мэдэхгүй надад нэг аймшигтай юм болох ч юм шиг санагдаад би дагаад гүйж байна. Одоо ч сурчихаж дээ.

- Хаа хүртэл гүйх ёстой юм?

- Мэдэхгүй ээ, хэрэгцээ хязгааргүй шүү дээ.

- Тэгээд хэзээ гүйж дуусах вэ?

- Бодож байгаагүй юм байна, дуусдаг юм уу?

Хэхэ, за за арай жоохон туйлшруулчих шиг боллоо. Гэхдээ бид юуны тулд амьдраад байгаагаа ойлгохыг хичээдэг. Тэрийгээ өөрөөсөө асуухдаа -Аз жаргал гэж вэ? гэж асуудаг. Тэгээд хариуг нь тодорхой олохгүй, байж байгаад хүүхэдтэй болоод, аз жаргал мэдэрнэ. Тэгээд за хүүхдийнхээ төлөө амьдрах гэж ойлгоно. Энэ зөв л дөө. Гэхдээ бид маш олон зүйлийг орхигдуулдаг. Энэ Монгол ухааны лекцийг сонсоод хүн бүр өөр өөрийн өнцгөөс хүлээж авах байх. Миний хувьд дүгнэж хэлэхэд бүх юмыг энэ гоё байна уу? гэж асууж болдогтой адил, хүрээлэн байгаа орчин нь бүгд хүнд мэдээлэл өгдөг, түүнээсээ эерэг, сөрөг мэдээллийг хүлээн авч байдаг, тэр бүгдийн нийлбэрийг цогцийг аз жаргал гээд түүнийгээ хэмжих гэж оролддог мэт.

Харин энэ лекцийг тэвчээр гарган тал хүртэл нь сонсчихоод байгаа миний хувьд эртний Монголчууд өнгөрснөөрөө ирээдүйг одоо цагт бий болгон, хамгийн төгс шийдэлээр амьдарч байсан юм гэдгийг ойлгосон. Өнөөдөр гэтэл энд Монголоос хамаагүй хүчтэй эдийн засагтай, гэтэл байрнууд нь их үнэтэйгээс болоод залуучууд нь гэр бүл болох дургүй, гэр бүл болсон ч хамгийн сайн боломжын амьдралтай нь дээд тал 2 хүүхэд гаргана. Салалт маш их, дунджаар ганц хүүхэдтэй байдаг ба тэр нь эрхийн балай, эцэг нь өглөө гараад орой орж ирдэг болохоор хүү нь эхтэйгээ, эмэгтэйчүүдтэй байсаар байгаад хагас эмэгтэйжцэн хүмүүс, тэгээд насаараа ажиллаж, ажилчихаад нэг 4 ханын дунд орон зайг өөрийн нэр дээр болгохын төлөө амьдарна. Тэгээд энэ бүх үйлдэл нь байгаль орчиноо сүйтгэж амьдардаг, өөрөөр хэлбэл өнөөдрөөр ирээдүйгээ сүйтгэж амьдардаг.

Харин Монголд бүх зүйлс эсрэг, үнэхээр Монгол ухаан төгсөрч, байгаль дэлхий буюу эдийн засгийн хэллэгээр бол улс орныхоо хязгаарлагдмал нөөцийг огт бууруулахгүй, харин ч мал сүргээр хязгаарлагдмал нөөцөө баяжуулах замаар хязгааргүй хэрэгцээгээ хангаж байсан ба төгс ахуйн сургалтын системээр амьдрах ухааныг (шинжлэх ухаан үүний нэг л хэсэг) зааж, байгалийн үйлдвэрээр боловсруулагдсан дээд зэргийн хүнсийг хэрэглэн энх тунх амьдарч байжээ.

Эцэст нь дэлхий нийтээрээ зөв гээд явж байгаа тогтолцоог үгүйсгэх тийм ч сайхан санаа биш, ялангуяа хуучны хоцрогдсон ойлголтоор гэж бодох хүн олон байгаа байх, тэр хүмүүсийн буруу бишээ. Өнөөг хүртэл явж ирсэн амьдралын зорилго, хрсэн үр дүн нь ямар нэгэн байдлаар үгүйсгэгдэхээр хэн дуртай байхав. Надад ч мөн анх сонсоход таатай байгаагүй, тэгээд ч би хөдөө гарч мал маллахгүйгээс хойш дэмий юм гэж бодогдож л байсан.

Нийгэм дахь ард иргэдийн ахуй ядуурах бол нэг хэрэг, бүгд дор бүрэнээ хичээхэд л болно. Харин нийгмийн сэтгэлгээ ядуурах бол маш хортой зүйл бөгөөд олон залуус нь сурсан дүр эсгэн сурч, ажилласан хэлбэртэй ажиллаж цалин аваад бааранд сууж, уйдсан сэтгэлээ бага зэрэг сатааруулан зорилгогүй, хагас манаралтын байдалтай, идэвхигүй амьдарч байгаа ба үүнийг л зорилгоосоо ойд төөрсөн сармагчин мэт болохын шинж гэнэ.

Энэ тохиолдолд хүн бүр үүнийг засахад оролцох хэрэгтэй байх гэж ойлгон энэ лекцүүдийг оруулсан юм. Эндээс залуус өөрийн үнэ цэнээ мэдрэхэд нэмэр болох байх гэж бодсон юм. Үнэ цэнээ мэдэрсэн хүн л амьдралынхаа үнэ цэнийг илүү тодоор харна. Улмаар нэг хэвийн өдөр тутамын амьдралын унтаа хэв маягаасаа татгалзаж, утга учиртай амьдрахад нь бага ч гэсэн дусал нэмэр болно байх гэж найдаж байна.

Лекц 1: Монгол аж ахуй ба үйлдвэрлэл

Лекц 2: Монгол ахуй

Лекц 3: Монгол ний хэм 1

Лекц 4: Монгол ний хэм 2

Лекц 5: Монгол гэр бүл

Лекц 6: Монгол боловсрол

Лекц 7: Монгол харилцаа

Лекц 8: Монгол соёл

Лекц 9: Монгол шүтээн

Лекц 10: Монгол төрт ёс

Энэ хүртэл лекцийг сонссон таньд энэ дуу илүү утга учиртай санагдах байх гэж бодож орууллаа.

Лекц 11: Алтан дээд гэрээ

Лекц 12: Нүүдлийн соёлын түүх, түүний бүтэц

Лекц 13: Боловсрол түүний мөн чанар

Лекц 14: Монгол засаглал - күен 7 бие

Лекц 15: Монгол засаглал - 35 эрдэм

Лекц 16

Лекц 17

Лекц 18

Лекц 19

Уучилаарай, Лекц 20-21 надад олдоогүй юм.

Лекц 22

Лекц 23

Лекц 24

Лекц 25

Ер нь бол нийт 50 цуврал лекц байгаа, бага багаар залгуулан нэмэх болно.

Монбоолчууд

2011-05-09T04:48:00.003+08:00

Нэг л маш их тодорхой дзр зургийн тухай юуны түрүүнд ярих хэрэгтэй байх. Бид нар маш муу байгааг хүлээн зөвшөөрч байна. Өнөөдөр Хятадууд ажиллаж, хийж чадаж байна. Бид нар чадахгүй байна. Тэгээд бид тэднээр хийгээд хэвтэж байна. Тэгэхээр юм хийгээгүй хүмүүс баялагаа өгөх, эсвэл эдийн засгийн колончлолд орох нь тодорхой. Тэгэхээс бид нар Хятадуудыг 1000 сайн танилаа гээд түр зуурийн амжилттай гэрээ хийнэ, гэхдээ л идэгдэнэ, тийм болохоор зүгээр л ажил хийж л сурцгаах хэрэгтэй. Өөр ямар ч зам байхгүй гэж хувьдаа боддог.

Харин юу хийх вэ, бид хятадуудаас илүү юуг хийж чадах вэ? Бас ганцхан хариулттай, бид мал аж ахуй л эрхэлж чадна. Харин мал аж ахуй байхгүй болвол гарцаагүй боол болно, цаг хугацааны л асуудал. Түүний тулд бид бэлчээр буюу газар нутгаа хамгааах хэрэгтэй. Бэлчээр байхгүй бол мал байхгүй, Монголчууд боол.

Хятадууд зүүн өмнөд азийг эдийн засгийн хувьд колончлохийн тулд ганц тариалангийнх нь гол цөм болж байсан үхэрнүүдийнх нь төмсөгийг маш өндөр үнээр авч байсан юм гэдэг. Тэгж эдийн засгийг нь сөхрөөсөн. Бүр ойрхон жишээ: Монголын аж үйлдвэржилтийг социализмын дараа сөхрөөхдөө эхлээд, түүхий эдийг маш өндөр үнээр авч эхэлсэн, үйлдвэрүүд хаалгаа барихад, төмөрийг маш өндөр үнээр авах болсон. Үйлдвэрүүд тоногдоод балгас болоход түүхий эдийн үнийг бууруулсан. Одоо угаасаа хэрэгцээтэй байгаа нүүрсээ хэдэн хүнийг хахуулдан авахаас гадна Монголчуудын суурь эдийн засгийн дархлааг байхгүй болгох бодлого хэрэгжүүлж байна даа. Гэтэл зарим нэг хүмүүс агуу бодлого нтр гээд бараг сөхөрч суух янзтай байх юм даа.

Зарим хүмүүс бид баялагаа ашиглаад, мөнгө олоод тэгээд л үйлдвэр бариад аймаар хөгжинө гэж бодоод байгаа. Яг үнэндээ тийм хэдхэн үйлдвэрүүдийн төлөө хэдэн зуунаар хамгаалж ирсэн байгалийг сүйтгэх шаардлага байгаа гэж үү. Бас нэг зүйл нь яг мундаг сайхан амьдрал хүрнэ гэж яахийг хэлдэг юм бэ? Хүний бие, ходоодны хэмжээ хязгаартай, сайхан байшин, үнэтэй машин тэгээд сөнөчихсөн байгаль нь аз жаргал байх уу, тэгээд ч тун удахгүй Хятадууд юм хийж сураагүй Монголчуудаас эргээд л авчихна. Түр байгалийг нь ухаж байх хугацаанд түр хэрэглүүлж байгаа хэрэг мэт. Угаасаа хүнээр юмаа хийлгэсээр байгаад өөрсдөө юу ч хийж чадахгүй тартагтаа тулахдаа, байгалиа ухуулвал сайхан амьдарна гэсэн сэрүүн зүүдэнд итгэтлээ доройтсон Монбоолчууд бид.

Ядаж итгэе гэсэн үргэлж хөгжлөөр хойноос нь нэхэж явна. Гэтэл энгийн бизнесийн өрсөлдөөний хуулиар ч гэсэн өрсөлдөгчдийнхөө бүгдэнгийнх нь явсан замаар хойноос нь нэхэж яваад хаа хүрэх гэсэн юм. Ядаж л өөрийнхөө онцлог, хамгийн сайн чаддаг чадвараараа ялгарал бие болгож тэсч үлдэхийг оролддог биз дээ. Гэтэл бусад орнууд нь үйлдвэржээд үйлдвэржээд Хятадыг гүйцэхгүй байхад, бид бие даасан байдлаа хамгаалж үлдэхийн тулд, 3 сая хүнийг залгиж идээд, энэ том газар нутагийг булаах энэ том сонирхолд тэсч үлдэхийн тулд, хамааралаа л бууруулах хэрэгтэй, ерөөсөө бидний өвөг дээдэс ингэж л өнөөг хүртэл шороон түмэн Хятадуудын дэргэд оршин тогтнож ирсэн. Бие даасан байдлыг зоосны нэг тал гэвэл нөгөө тал нь хамааралыг бууруулах юм. Гэтэл хамааралгүй оршин тогтнож болох ганц тогтолцоо бол мал аж ахуй байдаг, гэтэл энэ тогтолцооны зөрүү нь байшин, машин, залхуурал. бид зөвхөн шавар байшин, унах унааны төлөө байгалиа өгөөд, хойч үетэйгээ залхуурах ч эрхгүй Монбоолчууд болох замаар явж байна. Түүний төлөө төрийн толгой дээрхи хэдхэн хүнд л эрх чөлөө олгож байна.

Өнөөдөр энэ улсын их хуралд байгаа хүмүүсийг цол хэргэм аваад, машинаас нь салгаад, үнэтэй костюмыг нь тайлаад нүцгэлээд хараад үзвэл ялзарсан доожоогүй, газар нутгаа худалдсан үрчгэр арьстай доожоогүй хүн байхыг олж харна. Өнөөдөр тэд улсын төсөвөө бүгдийг нь идсэн ч надад л лав хамаагүй. Гэтэл тэд хэдэн ходоодтой гэж шунахдаа бүхэл бүтэн байгаль эхийг хүний зохиосон тоотой цаас, тооцоолсон дансаар хэмжин сүйтгэж, халамжын бодлогоор үндэстний амьдрах чадварыг сулруулж байгааг ойлгохгүй юм. Гэтэл тэр цаасыг чинь АНУ нь дэлхийн төлбөрийн хэрэгсэл болгочихоод, хүссэнээрээ хэвлээд л сууж байгаад балрах дөхсөн.

Эрх мэдэл, мөнгөндөө бардаж айхыг мэдэхээ байсан үед цочироо өгөхийн тулд үр үндэсээрээ Монбоол болж байгаа хүмүүсийг 3 сая хүн ам, тэдний хойч үеийн төлөө 3-хан хүнийг нь буудчих, гарзгүй.

UNITED

2011-05-03T23:49:00.002+08:00

12 Angry Men (1957)

2011-03-18T01:28:00.001+08:00

Rashômon (1950) Russian

2011-03-18T01:26:00.000+08:00

Barry Schwartz: The paradox of choice

2011-02-19T21:24:00.000+08:00

Conditional Probability

2011-02-19T20:35:00.004+08:00

ӨӨРЧЛӨЛТ

2011-02-19T19:04:00.001+08:00

Sound Visualization

2011-02-15T21:27:00.005+08:00

Би жоохон байхдаа ямар нэгэн хөгжим дарж сурахыг их хүсдэг байж билээ. Ялангуяа төгөлдөр хуур, гитар дарж сурах юмсан гэж их боддог байсан. Тэгээд ямар нэг ая ганц хоёр сонсоод шууд дагаж дараад байдаг хүмүүсийг хараад их л гайхаж, сонсголын мэдрэмж нь яаж тэр хөгжимтэй хоршоод байгааг ойлгохыг хичээдэг байлаа.

Энэ бичлэгийг үзээд яг л миний ойлгохыг хичээдэг байсан тэр зүйлс маш ойлгомжтой тодоор харагдах шиг боллоо. Ялангуяа анх хөгжим дарж сурах гэж байгаа хүмүүст үзүүлвэл их хэрэгтэй байх гэж санагдлаа. Enjoy !!!

ХУУЧНЫ МОНГОЛ ДУУНУУД 90's

2011-02-14T13:34:00.004+08:00

Санамсаргүй нет хэсч байгаад дээр үеийн дуунууд олж сонсоод, өөрөөр хэлбэл намайг жоохон байхад тэр үеийн гитартай ах нарын дуулдаг байсан дуунуудаас оллоо. Гоё санагдаад оруулчихлаа. Ямартаа ч зарим нэг хүмүүст эргээд сонсоход дурсгалтай мэдрэмж төрнө гэдэгт итгэлтэй байна.

Тайлбаргүй нийтлэл

2011-02-11T00:31:00.008+08:00

Жин хасах 10-н арга

2011-02-09T07:36:00.010+08:00

Надад нилээд үндэслэлтэй санагдаад зарим нэг хүмүүст хэрэгтэй байх гээд орууллаа. Монгол хэл дээрхи орчуулгатай хувилбар нь дутуу болохоор Орос хувилбараас нь нөхөөд оруулсан байгаа шүү.

Монгол орчуулгатай дутуу хувилбар

Үргэлжлэл Орос дээрхи хувилбар

Хөх Монголын сор болсон Соркуктай цэцэн хатан

2011-02-09T06:38:00.003+08:00

Судлаач миний бие хоёр жилийн өмнөөс Хөх Монголын сор болсон Соркуктай цэцэн хатны айлдвар болох Журнайн Нүрзэд агсны "Алтан дээд гэрээ" номыг судлах болсон юм. Монголын эзэнт гүрнийг цогцлоон байгуулсан Их эзэн Чингис хааны отгон хүү Толуй эзний гал голомтыг манасан Соркуктай цэцэн хатан өөрийн хуу Мөнхийг 1251 онд Их Монголын хаан ширээнд залах ёслол дээр "Хаантан минь одоо та яах ёстой билээ" гээд:

1. Нүүхүйн ухаанаар засаг барихыг мэдэх уу?

2. Наран мэт ээж, аадар мэт мохоож чадах уу?

З. Иргэн булхайн дурыг татаж Газар, Өтүгэ, Аадар, Наран, Хөх Монгол богд таван төгс эрдэнээр сууж сэрэх уу?

4. Хорин нэгэн шинж төгс хаан эрдэнээр сууж сэрэх уу? хэмээн асууж тэртээ нэгэн цагт Өгөөдэй хааны хатан Дөргөнэ Арабын Аламат Исламанд өгч харьд цөлсөн Монголчуудын төр жолоодох ухааны охь болсон "Алтан дээд үнэний хэлмэл", "Хөх үнэний хэлмэл", "Зөв хөгжил бүтээх үнэний хэлмэл"-ийг билгээрээ нэгэн цогц болгож "Алтан дээд гэрээ"-г бичиж мартахын үүдийг үүрд хааж Мөнх хаанд гардуулсан билээ.

Энэхүү ухаант хатан одоогоос 800 жилийн тэртээ өнөөгийн Монголчуудын дүр төрхийг нүдээр харсан мэт, бидний дунд одоо ч амьдарч байгаа мэт тод томруун дүрслэн харуулсан байна.

Одоо яг энэ цаг дор тэнгэрийн хөх тамгатай монгол хун бур:

1. Гал голомт болсон эх орноо;

2. Өвөг дээдсийн цусаар гагнагдсан газар шороогоо;

З. Монгол улсын өнө мөнх оршихуйн үндэс, иш, цоморлиг болсон ард түмнээ өмөөрөн босоо зогс! хэмээн сургажээ.

Хөх өвөг дээдсийн гүн ухаан юутай гайхалтай, юутай шимтэй, юутай сургаальтай билээ. Соркуктай цэцэн хатны хөх Монгол үрсдээ өвөг дээдсээс уламжлуулан дамжуулж үлдээсэн "Алтан дээд гэрээ"нь Монголчуудын тэнгэр ухаан, гүн ухааны сүмбэр оргил юм. "Алтан дээд гэрээ" нь жирийн уншигчид ойлгоход туйлын төвөгтэй бөгөөд ярвигтай. Тийм учраас уншигчдад зориулж номын "Нийгэмээр гутаагдагсадад хэлэх үг" хэмээх бүлгээс хэсэгчилэн авч, уншихад аль болох ойлгомжтой, энгийн үгээр уншигч олон түмэнд хүргэхийг хичээлээ.

Аливаа мэдлэг энгийнээс нарийн, багаас их руу тэмүүлдэг нь зүй тогтол болохоор уншигч олон түмнийг "Алтан дээд гэрээ"-нд шимтүүлэх зорилгоор энгийн ойлгомжтой үгээр илэрхийлэхийг хичээж айлдварын хэсгээс толилуулж буйг шүүмжлэгч, судлаач нар ойлгоно биз ээ. Эдийн засгийн ухааны доктор, судлаач Н. Чулуунбаатар

Ир нь мохсон иргэний нийгмийн арван зургаан гэм

Алтан дээд гэрээг үл мөрдөхүйд үүсэх дарангуйлагчдын арван зургаан нийтийн гэм буй.

Тачир тасартал тамладаг таван гэм байдгийг мэдэж улсаа өмөөрөн босоо зогстугай!

Шорондож, цагдаж, согтууруулж, галзууруулж, ядууруулж таван янзаар тамлахыг хорьтугай!

Монгол ухамсрыг гул болгож, долоон янзаар доройтуулж хорлож магад

Мунхагжуулж, ангижруулж, үжрээж, хөгжүүлж, гуйлгаж, бэлнийг өгч, залхууруулж доройтуулж

Иргүний боловсролыг долоон гэмээр гутааж Ир нь мохсон иргэн болгоно.

Өрсөлдүүлж, дайжуулж, хоосруулж, даяаршуулж хамтын хариуцлагыг үхүүлж

Өөртөө эзэн байх эрхийг нь булааж, булай хүн өөдгүйн боол болгож булхайн идэш болгоно.

Мэддэгийгээ булаацалдаж, булаацалдахын тулд мэдэж бусдыг хохироон цадаж

Цадаж аваад бодно гэвч цадчихваас мартаж, булаан цадах мунхагийг мөрөөдөн

Мэдэхгүйгээ хорлож, хорлох гэж хайж олдог, мэдвэл зохихуй хэмээх юу ч үгүй гул болсон

Мунхаглалаас мунхаглал руу тэмүүлэгч дарангуйлагчид чамд заналтай байна. Тэд бол гайт хүн.

Булаалгаж, хохирч, цуглуулж мэргэшвээс булай хүн. Тэд бол бусдаас аюултай хар хүн

Булааж, хохироож, бусдаар цуглуулуулж мэргэшвээс булхай хүн. Тэд бол өслөх аюултай улаан хүн

Булаацалдуулж, мохоож мэргэшвээс боулигай хүн. Тэд бол тархийг угаагч шар хүн.

Улаан, шар, хар тураалын гурван голомтоор улсыг хорлогч хий өмөн хүн бас буй. Тэд бол хий үймээн дэгдээгч хүн

Зовлонгийн чанга бүгдийг жаргалаар сэтгүүлж, шунаж, эрх мэдлийг хулгайлан

Тарчигийг мөлжиж, баяжиж ядуусын орлогыг чинээлэг рүү гулсуулан хувааж аваад

Өвгөдийн өв, нүүдлийн соёлыг мангас мэт зажилж, сэг зэм болгож гишгээд

Монголчуудыг хүн гөрөөс мэт болгож Ирийг нь мохоон, гэгээн засгийг нь сүйтгэж

Таван тахлаар тамлаж, долоон доороор доройтуулж, дөрвөн янзаар хамтын хариуцлагыг үхүүлж

Толгой дээр чинь олбог засаж, тархийг чинь хоосруулна.

Минж мэтийн амнаас арай ядан мултрахад мангасын ам чамайг бэлэн тосож байдаг.

Тамлаж, доройтуулж, үхүүлдэг арван зургаан гэмийг чамаар үйлдүүлэн мохооно.

Ир нь мохож, тархи нь турагсад хүй элгээрээ хөнөөл тараалгуулж хүн гөрөөс мэт устгах

Нялуун, шулуун, халуун дайныг чамд зарлаж, морьтой, нохойтой чинь Ир нь мохсон иргэн болгоно.

Уул бие чинь хэрээ, хулт цатгахад зориулагдах цагт ч Алтан дээд гэрээг хүсвээс хөх Монгол бадарна.

Тэсэж магад гарах чадвар болох Ирийг Алтан дээд гэрээ хурцална

Ард түмний Ир нь амьдрахуй бөгөөд түүнийг Алтан дээд гэрээг хэрэгжүүлэгч Их засаг ирлэнэ

Иргэний Ир нь хөх Монгол ухамсар, Эр нь эзэн-Чингис хааны долоон дээд эцгийн Өв их ухаан, Тархи нь Тэнгэр ухаан билээ.

Тамлах таван гэм

1. Хөх Монголыг шоронгоор тамлах гэм

Үхэл, доройтол, тамлал, шорон нь гэмээс амин эхтэй.

Олз баялагыг нь дарангуйлагчид чинээлэг рүү гулсуулж гэмийг үйлдүүлж, шоронд зэм өгч

Олхиотой бүгдийн Ирийг мохоож, оюун ухааныг хоосруулж, Эрийг үхүүлж, төрийг тараана.

Хөх Монгол ухамсарыг халж, хамтын хариуцлагын сэтгэхүйг хоослоно

2. Хөх Монголыг цагдахуйгаар тамлах гэм

Үхэл, доройтол, тамлал, цагдахуй нъ гэмээс амин эхтэй

Хамтын хариуцлагын сэтгэхүйг сэг болгож тархийг үнэгүйжүүлээд, гэмээс хамгаалах нэрээр

Дарангуйлагчид олз, баялагийг чинь тархийг хоослогч булхай руу гулсуулан төлбөр авч шүдийг чинь мөлжөөд

Өөртөө эзэн байх боломжийг чинь цагдахуйгаар сольж мунхагжуулж бас мохооно

Булхай нар Алтан дээд гэрээг зөрчиж цагдахуй хэмээх гэмийг завшина.

З. Хөх Монголыг согтууруулж, тамлах гэм

Үхэл, доройтол, тамлал согтууруулах нь гэмээс амин эхтэй

Эрүүл тархи эвдэрдэггүйг мэдсэн булхай нар сархадыг дээдэлж, согтууруулах болно

Солиорлыг чинь завшиж, олз баялагыг чинь булхай руу гулсуулан хулгайлж завшаад

Өөртөө эзэн байх Эрийг үхүүлж, Ирийг мохоож Алтан дээд гэрээг зөрчинө.

4. Хөх Монголыг галзууруулан тамлах гэм

Үхэл, доройтол, тамлал, галзууруулах нь гэмээс амин эхтэй.

Галдан түйвээхээс өөр мэдэх юмгүй болтол нь оюун ухааныг тураагч булхай нар чамд өслөхийн цагт

Ахуй биеийг чинь тарааж, амин эх, сүүн эх, эрчим эх гурвыгг чинь булхай руу гулсуулна.

Аливаа бодит чанарыг хортой хоосон чанараар тэнцүүлэн олз баялагийг чинь дээрэмдэн завшиж

Мунхаглалыг үнэд оруулж, үндэсний дархлааг галзууруулан Алтан дээд гэрээг зөрчиж

Үр төлийг таслагч хоосон чанараар орон зайг дүүргэж, хэвтэж байгаад цадахыг хүсүүлж

Хөх Монгол ухамсар, хамтын хариуцлагын сэтгэхүй, ахуй биеийг алж галзууруулна.

5. Хөх Монголыг ядуурлаар тамлах гэм

Үхэл, доройтол, тамлал ядуурал нь гэмээс амин эхтэй

Өлссөн гэдэс бодохын өмнө цадахыг хүсүүлдэгийг мэдсэн булхай өслөхдөө

Аливаа баялагийг сорон ядуурлыг үүсгэж Алтан дээд гэрээг зөрчих болно.

Алтан улсад байсан ийм булхайг ухаант хаан Амбагай сөрөн тэмцэж бодохдоо

"Тумбао" нэртэй зоосон мөнгө хийж ядууст өгч мал ахуйтай болгож өмөөрсөн гэнэ.

Уйгар оронд дарангуйлагчид ядуусын орлогыг хулгайч руу гулгуулж хуваан идэхийг

Чингис хаан мэдээд "Тэн их" нэртэй зоосон мөнгө хийж үгээгүй, тарчиг ядууст өгсөн

Чингис хааны мэх ойчсоныг мэдсэн булхай нар омогшиж өөртөө найдаад

Булхай руу орлогыг гулгуулж хулгайлан ядууруулж өлсгөөд,

Ядуусыг цадахын тулд насаа бардаг болгож

Алтан дээд гэрээг ядууруулахаар зөрчинө

Монгол хүний үнэ цэнэ

2011-02-09T05:27:00.004+08:00

Үзээд үнэхээр сэтгэл өвдлөө. 5 минут л юм байна. Заавал үзээрэй.

ZEITGEIST: MOVING FORWARD

2011-02-08T02:25:00.010+08:00

За ер нь бол хэлэх үг алга, бид ямар амьдралаар амьдарч байгаа болон цаашид ямар ирээдүй хүлээж байгаа талаараа хийсэн баримтат кино, заавал зав гаргаж үзээрэй.

PLEASE SEE THIS VIDEO AROUND 10MIN. IN THE MIDDLE WHICH IS 3:25 SEC, THERE'S A ONE EXAMPLE. FROM THIS VIDEO YOU WILL FIND ANSWER THE QUESTIONS FIRST VIDEO!!!

Babies

2010-12-18T03:24:00.007+08:00

Дөрвөн орны хүүхдүүдийн амьдралын талаарх сонирхолтой баримтат кино нилээд олон хүмүүс ярьж байсан. Би ч их үзнэ дээ гэж бодож байсан.

Ялангуяа нэг дүрд нь Баяр гэдэг нэртэй Монгол хүүхэд тоглуулсан болохоор бүр ч их үзмээр болж байсан юм. За тэгээд ямар ч байсан киног олчихлоо. Enjoy !!!

The Pirates of Silicon Valley

2010-12-18T03:21:00.002+08:00

The Dark Side of the Chocolate

2010-12-18T01:34:00.002+08:00

Ертөнцийн сонин хачин

2010-12-16T02:06:00.004+08:00

- Бүтэн сайнаар эхэлдэг сар заавал 13ны Баасан гаригтай байдаг байна- Кока Кола нь будагч бодис хийдэггүй бол ногоон өнгөтэй байх байсан байна
- Жил бүр могойноос илүү зөгийнд хатгуулж маш олон хүн үхдэг байна
- Жирийн балын харандаагаар 35 милл зураас зурах буюу 50000 Англи үг бичигддэг байна
- Зарим өтнүүд өлссөнөөсөө болж өөрийгөө барьж иддэг....
- Дельфин нь нэг нүдээ нээлттэй унтдаг
- Хүн хэзээ ч нүдээ нээлттэй найтааж чаддаггүй
- Дэлхийн түүхэнд хамгийн удаан ниссэн тахианы амжилт нь 13 секунд гэнэ
- Эмгэн хумс нь 4 хамартай
- Шар шувуу нь цэнхэр өнгийг ялгаж харж чаддаг ганц шувуу
- Энгийн хүн өдөрт заалттай 10 удаа инээдэг
- Тахианы нүд нь тархинаасаа том гэнэ
- Queue буюу оочирлох, дараалах гэсэн Англи үг нь сүүлийн 4 үсэг нь солигдсон ч адилхан дуудагддаг цорын ганц үг юм.
- Цох (Beetle) нь яг алим шиг , соно (wasp) нь яг хатаасан самар шиг, өт(worm) нь яг шарсан гахайн мах шиг амттай байдаг байна
- Чарлес Осборн гэгч хүн тасралтгүй 69 жил зогьссон байна
- Rhythm буюу ритм нь Англи хэлний эгшиггүй хамгийн урт үг юм
- Жоом нь толгойгоо таслуулсанаасаа хойш хэдэн долоо хоног ч амьдарч чаддаг байна.
- Хүний хөлний яс нь бетоноос хүчтэй байдаг юм байна.
- Хүн өөрөө өөрийнхөө амьсгалыг дарж хэзээ ч өөрийгөө алж чадахгүй.
- Ром нэртэй хот тив болгонд нэг байдаг юм байна.
- Хүний зүрх өдөрт 100,000 удаа цохилдог байна.
- Солгой гартай хүмүүс баруун гартнуудаас 9 жилээр цөөн амьдардаг нь тогтоогдсон байна.
- Таны хавирга амьсгалах тоолонд чинь буюу жилд 5 сая удаа хөдөлдөг.
- Заан бол үсэрч чаддаггүй цорын ганц хөхтөн амьтан юм.
- Хурууны хээ шиг хүн бүрийн хэл өөр өөр хээтэй
- Гарын хумс хөлийн хумснаас 4 дахин хурдан ургадаг
- Эмэгтэй хүн эрэгтэй хүнээс 2 дахин их нүдээ анивчдаг байна
- Адольф Гитлер нь цагаан хоолтон байсан
- Зөгийн бал нь мууддаггүй ганц хүнсний зүйл
- ДЭМБ-ын гаргасан судалгаагаар хамгийн түгээмэл халдварт өвчин – хамрын ханиад. Хамгийн түгээмэл халдваргүй өвчин нь кариес буюу шүд цоорох өвчин
- Нэг өдөрт сохор номин 90 гаруй метрийн хонгил ухах чадвартай
- Дэлхий дээр хэрэглэгдэж байгаа нийт алтны 7% - электроникийн үйлдвэрлэлд, 4%- одон медальд, 20% - зоосонд, 66% - гоёл чимэглэлд гэх мэтээр зарцуулагддаг гэнэ. Харин 3% -г нь алтан шүдэнд зориулан хэрэглэдэг
- Шоргоолз өөрийнхөө жингээс 35 дахин хүнд юм зөөж чаддаг
- Нэйлон гэх материалийг анх боловсруулан гарган авсан хотуудынх нь буюу Лондон, Нью-Йоркийн нэрээр нэрлэсэн гэдэг яриа байдаг
- Мэлхий өөрийнхөө биеийн уртаас 22 дахин хол газар үсэрч чадна
- Хатан зөгий өдөрт 1500 өндөг гаргадаг
- АНУ-ын ерөнхийлөгчдөөс хэн нь ч айлын ганц байгаагүй
- Усанд хөвдөг цорын ганц чулуу - рumice
- Кофе их уудаг хүмүүс кофе огт уудаггүй хүмүүсээс илүү сексд дуртай байдаг.
- Кенгуру арагшаагаа ухарч явж чаддаггүй
- Энэтхэгт нохойтой гэрлэхийг хуулиар зөвшөөрдөг
- Вашингтонд 19 хүн тутамд нэг өмгөөлөгч байдаг
- 1980 онд Лас Вегасын нэгэн эмнэлэг түр хугацаагаар хаагдсан. Шалтгаан нь: ажилчид нь өвчтнүүдээ хэзээ үхэхээр нь мөрий тавиад бсан
- Таны аман дотор дэлхий дээрх нийт хүн амаас ч олон тооны бактери үржиж байдаг
- Хүний биеийн булчингуудаас хэл нь зөвхөн ганц үзүүрээрээ холбогдсон байдаг.
- Зарим хятад хүмүүс гараа савлах нь толгойн өвчнийг намдаахад тустай гэдэгт итгэдэг
- Африкийн цикада ялаа нь 17 жил унтасныхаа дараагаар 2 долоо хоногийн хугацаатайгаар сэрж үржлээ явуулсны дараа энэ хорвоог орхидог
- АНУ-ын Невада мужийн Рено хот (ойроцоогоор 217999 гаруй хүн амтай) нь архидалтын түвшинээрээ АНУ-даа нэгт ордог
- Интернетэд тавигдсан зургуудын 80% нь нүцгэн эмэгтэйчүүдийн зураг байдаг
- Америкчууд 250-300 мянган гар утас ашигладаг
- Дундаж эмэгтэй хүний арьс 3 кг жинтэй байдаг бол дундаж эрэгтэй хүнийх 5 кг
- Эртний Грект хааны угсаатныхан цусаа "бохирдуулахгүйн" тулд зөвхөн өөрсдийн, хааны удмын хүмүүстэй суудаг байжээ. Жишээ нь гэхэд Клеопатра 2 ахтайгаа гэрлэж байсан.
- Алтан загас ердөө л сүүлийн 3хан секундын юмаа дахин сэргээн давтаж чаддаг
- Шоргоолзнууд хэзээ ч унтдаггүй
- Хүний тархины 80% нь ус
- Marilyn Monroe нэг хөлөндөө 6 хуруутай байсан
- Англи хэлний month, orange, silver, purple гэсэн үгнүүдтэй ямар ч үгийг сүүл холбож болдоггүй
- Сонгино арилгаж байхдаа бохь зажилвал нулимс гарах нь багасдаг
- Эрэгтэй хүний цамцны товч нь баруун талдаа харин эмэгтэй хүнийх зүүн талдаа байдаг
- Оливын мод 1500 жил ургах чадвартай
- Шүхэрийг 1515 онд Леонардо да Винчи зохион бүтээсэн
- 2009 оны байдлаар АНУ дахь 8 шинээр гэр бүл болсон хүмүүсийн 1 нь нетээр танилцсан байна
- Англи хэлэнд ойролцоогоор 540,000 үг байдаг. Энэ нь одоо болтол нэмэгдсээр л байгаа
- Лас Вегасийн казинод тоглогчид ердөөсөө цаг олж хардаггүй
- Өдөрт дэлхий даяар хүмүүс нийт 15 тэрбум тамхи татдаг
- Угтаа сонгино ямар ч амтгүй, зүгээр л үнэртэй
- Нохой болон муурнууд хүний адилаар баруун эсвэл солгой гартай (сарвуу) байдаг
- Уг нь цагаан баавгайнууд хар арьстай
- Дэлхий дээрх бүх амьтдаас хамгийн том өндөг гаргадаг нь махчин загас
- Хамелеоны нүд нь 2 өөр зүгт харж чаддаг
- 1965 онд Randy Gardner 264 цаг ( ~11 өдөр) унталгүй тэсэж дэлхийн дээд рекордыг тогтоосон
- 2520 гэсэн тоо нь 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 -д ямар ч үлдэгдэлгүй хуваагддаг
- Чиний эрхий хуруу чинь хамрын урттай чинь тэнцүү
- Хонг Конг-д нөхөртөө хууртсан эмэгтэй нөхрөө алах нь хуулиар зөвшөөрөгдсөн байдаг. Гэхдээ зөвхөн нүцгэн гараараа.
- Дэлхийн хаана ч ихэнх үхэрнүүд бэлчихдээ нэг л зүгт харсан байдаг
- Нохой 10 өөр янзын дуу авиа гаргадаг бол, муурнууд 100 гаруйг
- Бали дахь хүмүүс ердөө 4хөн нэртэй: Wayan, Made, Nyoman,Ketut
- Египтээс илүү Перуд олон тооны пирамидууд байдаг.
- Хүний хүд 10 мянган өнгийг ялгаж чаддаг.
- Хамгийн урт насалсан нохой 29 настай байсан.
- Англид байдаг бүх хун шувууд хаан хатных нь эзэмшил
- Бүтэн сартай шөнө жингээ хиллэвэл арай бага байна
- Ихэнх уруулын будагны найрлаганд загасны хайрс орсон байдаг
- Германчуудын КокаКола-г дуурайх гэсэн оролдлого нь Спрайт болон хувирсан
Венус гараг нь цагын зүүний дагуу тэнхлэгээрээ эргэдэг цорын ганц гараг
Саран дээр алхсан сансарын нисгэгчдийн хөлийн мөр нь 10 мянган жилийн дараа ч арилахгүй. Учир нь тэнд агаар байхгүй
- Чийгэн улаан хорхой нь 5 зүрхтэй
- Коала баавгайны гарын хурууны хээнүүд (хээ, хэмжээ, хэлбэр) нь хүнийхтэй төстэй
- Хэрэв Хавайин уугуул эмэгтэй баруун чихнийхаа ард цэцэг хатгасан байвал тэр эмэгтэй "боломжтой" гэсэн үг. Цэцэг нь хэр том байна, төдий чинээ тэр эмэгтэй зартай
- Өглөөд кофе биш алим таныг илүү сэргээнэ
- Дунджаар жирийн хүн 11 өдөр усгүй байж чадна
- Францын хаад Henry III мөн Louis XVI, Наполеон нар бүгд ailurophobia буюу муурнаас айхтай өвчтэй байсан
- Хятад хэлэнд 40.000 гаруй ханз байдаг
- Оросын Агуу Петр хааны үед сахлаа ургуулсан эрчүүд тусгай татвар төлдөг байсан.
- Хавайин цагаан толгой 13 үсэгтэй A, E, I, O, U, H, K, L, M, N, P, W
- Дэлхийд хамгийн өндөр насандаа хүүхэд төрүүлсэн Энэтхэгийн иргэн Omkari Panwar 70 настайдаа ихэр хөвгүүдийг төрүүлжээ
- Хөзрийн ноён болгон түүхийн агуу хаадуудыг төлөөлдөг: Бунд - Charlemagne, Гил - Давид хаан, Дөрвөлжин - Юлий Цезарь, Цэцэг - Македонын Александ
- Англи хэлний "Naked" гэсэн үг "хамгаалалтгүй", "Nude" гэдэг нь "хувцас өмсөөгүй, нүцгэн" гэсэн утга санааг илэрхийлдэг
- Найтайх, эвшээх, зогсих 3 давхцвал хүн үхэх магадлалтай
- Англи хэлэнд '-dous' гэж төгсдөг 4 л үг бий: tremendous, horrendous, stupendous, hazardous
- Эртний Грект муруй хамартай төрсөн хүүхэд ирээдүйд агуу их удирдагч болохын шинж гэж үздэг байсан
- Жил болгон 2500 гаруй солгой хүмүүс баруун гараараа бичдэг хүмүүст зориулан хийгдсэн бүтээгдэхүүнийг ашигласнаас болж амиа алддаг
- Ямар ч хоромд, яг одоо дэлхийн нийт хүн амын дунджаар 0.7% нь согтуу байгаа
- Дэлхий дээрх машины тоо хүн амын өсөлтийн тооноос 3 дахин хурдацтай өсч байна
- Дэлхийн хамгийн залуу ээж Лина Мэдина 5 нас 8 сартайдаа хүүгээ төрүүлсэн. Түүний сарын тэмдэг нь анх 8 сартайд нь ирж байсан гэнэ

(PS: Зарим нь үнэн худлыг сайн мэдэхгүй юм, гэхдээ уншихад сонирхолтой д юм байна лээ... хэ хэ хэ)

Хятадын хорт бодлого

2010-11-08T00:27:00.011+08:00

Finally...

2010-06-16T07:53:00.003+08:00

Өнгөрсөн шөнө нойр хулжиж, элдэвийг бодож үүр цайлгав. Харих хоног ойртох тусам улам л яарч, цаг хугацаа удаан өнгөрөөд байгаа юм шиг санагдан хоног тоолно.

Хол байхад илүү ойлгож, ойр дотно хүмүүстэйгээ уулзах гэж яарах нь энгийн зүйл. Гэтэл ойр байхдаа ч бид аав, ээжээ хэр ойрхон эргэж, орж гардаг билээ. Энэ бичлэгийг уншиж байгаа та бидний мэддэг мөртлөө анзаардаггүй зүйлийг сануулах гэж энэ бичлэгийг орууллаа.

Crips & Bloods ба 7/1

2010-06-13T06:10:00.011+08:00

Би үнэндээ 10-н жилд байхдаа ч, дээд сургуульд байхдаа ч түүх судлалын ач холбогдлыг ойлгодоггүй байсан. Харин амьдралтай танилцахын хирээр түүхээ мэдэх, түүхээс суралцах хэрэгтэй гэдгийг ухамсарлаар л... Заримдаа нийгмийн ухаан нь субьектив шинжтэй болохоор хүн болгон өөрийн өнцгөөс тайлбарлан туйлын зөв хариултгүй мэт. Хүн, нийгмийн танин мэдэхийг тусам түүхийн үнэ цэнийг мэдэрнэ.

Энэ киног үзсэний дараагаар намайг жоохон байхад манай Монголд Квантунынхан гэж байсан гээд л... үлгэр шиг зүйлүүд яригддаг л байсныг санаанд оров. Бодвол үүн шиг бүлэглэлүүд байсан байх л даа. Мөн энэ баримтат киног үзэж байхдаа 7-р сарын 1-ний МАХН байрны өмнө болсон жагсаалын тухай ч бодогдож суулаа.

Хүмүүс шудрага бус байдлыг эсрэг нэгдэнэ, түүндээ буруутан хайна. Тэр буруутнаар нь МАХН-ыг сонгосон. Үнэндээ би сонгуулийн будлианд хэн буруутайг мэдэхгүй ч, тухайн үймээний үед төрийг МАХН барьж байснаараа жагсаалийг ийм хэмжээнд хүргэхгүй байж болох байсан гэдгээр өнцгөөс буруутай гэж хардаг. Харин тэр жагсаалийг дэвэргэн, өрдсөн гэдгээр АН-ийг мөн буруутай гэж ойлгодог. Иймд нэг нь хар, нөгөө нь цагаан гэж туйлшрах бус иргэдээ тийм үр дагаварт хүргэсэн бүгд л буруутай гэвэл зөв болох байх.

Миний хувийн бодол бол улс төрийн томоохон нөлөөтэй зарим нэг хүмүүст сонгууль ашиггүй эргэхэд түүнийг эсэргүүцэн, түүний цэргүүд мэдээллийн хэрэгсэлээр бухимдсан ч гэртээ байсан иргэдийг уриалан талбайд цуглуулан асуудлыг хурцатгасан. Хар мэдээнээс өөр зүйл гаргахаа байсан, загнаад байгаа мэдээ хөтөлдөг телевизүүд нь ч үүнийг нь өлгөж аваад сайн ч сурталчилсан. Үр дүнд нь иргэд шоронд орж, зарим бохир сэтгүүлч нар хэдэн цаас хийж, том гаруудын сөргөлдөөн амжилтанд хүрч, амжилттай тохиролцоогоо тэмдэглэн олимпийн баярт мэдээгээр согтуу тэврэлдэх шахам хөөрцөглөнө.

Энэ киноноос миний ойлгосон зүйл бол иргэд бол иргэн биш. Иргэдтэй холбоотой асуудал үндэслэлтэй. (Сэтгүүлч Уянга, Баасан авгай нтр-ийн фен клубийнхан л үнэгүйтүүлээд байгааг эсвэл тооцвол, хуульч Батнягт шиг хүмүүсийг төр шоронгоор мохоогоогүй бол, их л дэмжиж байсан юмсан.)

Иргэдийн асуудлыг түр хүчээр шийдвэрлэх нь гал унтраах төдий хэрэг бөгөөд илүү том асуудлыг үүсгэдэг мэт. Үнэндээ энэ түүхээс харахад тухайн үед АНУ-ын төрд сонголт байгаагүйдээ л хүлээн зөвшөөрсөн юм шиг санагдсан. Гэхдээ манай төр өөрийн болон хоёр том хөршийн хэдэн зуун дамжсан түүхэн арвин туршлагаар шийр зааж 7-р сарын 1-нд галаа унтраачихаад, маш хурдан нэг сувгаар иргэдийн тархийг угааж, давхар алдаагаа бүрэн биш ч, үзэгдэх байдлаар бага хэмжээнд засаж эхэлсэн нь сайшаалтай ч, үр дүнтэй ч болсон. Гуравхан сая Монголчууд бид нутаг орондоо сайхан амьдрах юмсан даа.

Ярилцаж эхлэх цаг нь аль дээр өнгөрсөн...

2010-06-11T03:14:00.020+08:00

Сүүлийн үед нилээд их зүйлийг эргэцүүлэх болов. Би жилийн өмнөхийг хүртэл Монголд 28 жил ажиллаж, амьдарч ирсэн. Надад илүү зүйл хэрэггүй гэдэгтээ итгэлтэй байдаг. Одоо хүний нутагт гэр бүл, хайртай дотно хүмүүсээ санахын хирээр хурдхан шиг л буцах гэж яарна. Хоног өдөр ойртох тусам цаг удаан яваад байгаа мэт, өнгөрч өгөхгүй яарах юм. Би эх орон, ойр дотны хүмүүсдээ үнэхээр их хайртай гэдгээ өдөр тутам мэдэрнэ.

Гэтэл бас нэг бодол үргэлж нэг бодол намайг мартчих вий гэсэн шиг бодогдоно. Анх би энд ирээд Америк, Франц, Австрали гээд л дэлхийн хөгжилтэй орнуудаас ирсэн оюутануудтай хамт нэг ангид орлоо. Тэд ч өөрийн гараар тухайн орныг байгууллаад, хөгжүүлээд өдий хүргэчихсэн хүмүүс шиг л аашилна. Цаг хугацаа өнгөрч, адил хэмжүүрээр хэмжигдэхийн хирээр тэдний хэмжээ нь танигдана. Гэтэл ийм залхуу, хөлдүү хүмүүс тухайн улсдаа маш ойр зуурын хөнгөн ажил хийж авсан цалин нь амжиргааны зөрүүгээр Тайваньд эзэн нь юм шиг дураараа дургиж амьдарна.

Тайваньчуудын цалингийн доод хэмжээ нь цагийн 100NTD байдаг. Энэ нь манайхаар 4500₮ болдог. Гэтэл Тайваньчууд амьдрал хэцүү гэж ЗГ-таа гомдоллоно. Гэтэл амжиргааны түвшин өндөр юм уу гэхээр миний сүүлд сонссоноор үхрийн мах Монголд кг нь 6000₮ болсон гэж дуулсан. Гэтэл энд хөлдөөсөн үхрийн мах 100NTD - 120NTD буюу манайхаар бол 4500₮ - 5500₮ юм даа. Гэтэл манай орон чинь цалин хэд билээ. Тэгээд яаж болоод байдаг юм. Тэгээд манай улс чинь хэдэн малтай билээ. Тайвань улс чинь малгүй шүү дээ. Ингээд бодохоор бид ямар хэцүү, Тайваньчууд манайхныг бодвол хамаагүй боломжийн амьдралтай газар байгаа биз дээ. Гэтэл Тайваниас Австрали хамаагүй дээр туслах ажилтан 3000USD орчим цалин авдаг гээд л... Франц улс нийгмийн халамжаараа дэлхийд тэргүүлдэг гээд л.. Монгол улс амжиргаагаараа улам тэр дор алслагдсаар...

Би энэ бүгдийг Монголдоо үлдэхгүй гэсэндээ бичсэнгүй. Харин ч Монголдоо бүх насаараа үлдэх учраас бичиж байгаа юм. Монголд үлдэхгүй хүмүүс өөрт хамаагүй зүйлд цаг зарахгүй биз. Одоо миний түрүүнээс хойш асуух гэж оролдоод байгаа гол асуултандаа оръё.

Яагаад дэлхийд нөөцөөрөө тэргүүлэх ордтой, хүн амаасаа хэд дахин давсан малтай, энэ их газар нутагтай 3-хан сая Монголчууд ийм байдалд ордог байнаа ???

Манай улсын ерөнхийлөгч Элбэгдорж сайндаа Ардчилалыг бий болгоогүй юм. Тэр хүн бол нийгмийн дэлбэрэхэд бэлэн байсан тохироог анхлан илэрхийлсэн хэсэг хүмүүсийн л нэг гэж би боддог. Бурхан байгаль дэлхий дээр амьд амьтаныг бүтээхдээ маш сайн бодсон юм шиг ээ.

Дасан зохицих зарчим

Мэлхийг халуун буцлам усанд хийхээр үсрээд амьд гардаг атал бүлээн усанд хийгээд бага багаар халаагаад байхаар суусаар байгаад буцалж үхдэг гэдэг. Энэ нэг 3-хан сая хүнийг Хятадын их гүрний бодлого, Монгол төрийн арчаагүй байдал нийлээд аажимаар өдий зэрэгт хүргэсэн бололтой. Ялангуяа Монголчууд бид дасан зохицох чадвар их сайтай хүмүүс юм.

Өмнө нь Монголд байхдаа өнөөдрийн над шиг ярьж байгаа хүнийг огт хүлээж авдаггүй байлаа. Гадаадад байсан амьдрал мэдэхгүй нөхөр олон юм ярьж байна гэсэн юм боддог байлаа. Гэтэл миний буруу байж, энд байх хугацаа нь аажимаар буцалж байгаа халуун усны гадна гарч хараад бид чинь буцлаад байсан юм байна гэж мэдэж байгаатай утга нэг гэмээр байна.

Дээр оруулсан клипүүдийг үзвэл нийгмийн тохироог л дуулаад байгааг харж болно. Харин энэ дуунууд нэг зүйлээрээ адил дутуу байдаг. Үүнийг хэрхэн яаж өөрчлөх вэ? гэсэн арга зам нь байдаггүй. Угаасаа тэр өөрчлөх хүмүүс нь дуучид ч байх албагүй, тэд дангаараа чадах ч үгүй биз. Гэхдээ мэдээж том үүрэгтэй хүмүүс. (1990он. "Хонх" хамтлаг)

(Дуучин BX саяхан аав болсон гэж уншсан юм байна. Хүн үр хүүхэдтэй болохоор хойч үеээ бодох нь аргагүй юм. Тэр дуучин Quiza эд нар ер нь их таалагддаг. Энэ дуу эхлээд сонсоход тиймэрхүү байсан ч 2, 3 сонсоод таалагдаж эхэлсэн, ганц нэг үгийг эс тооцвол гоё ч дуу байна лээ. Улс төрийн дуу ТВ-гээр явуулах нь бага болохоор албаар энд тайлбартай орууллаа. Та нар ч бас цааш нь тараахыг бодоорой.)

Энэ дуунууд хоёр өөр УИХ 76-н үед дуулагдсан дуунууд байгаа. Энэ нь бид ярьсаар байгаад өмнөхөөсөө ялгаагүй сонголт хийчихсэн байгаагийн баталгаа гэлтэй.

Ер нь яг юу болоод байгаа юм бэ? Сонгодог 2 намтай. Үржигдэхүүний байрыг солихоор үр дүн нь ижил гэдэг шиг, нам нь ээлжлээд л байдаг, өөрчлөгдсөн юм алга. Нэг нь 70 жилийн түүхэн замналаар тоноглогдсон, нөгөө нь ард иргэдийн ардчилалын эрмэлзлээр тоноглогдсон 2 нам гаднаасаа харахад их ялгаатай. Дотоод гишүүдийнх нь бүрэлдэхүүн нэрнээсээ бусдаар бол ялгагдахгүй ижил ашиг сонирхолтой нэр дэвшигчидтэй намууд арга ч үгүй юм шиг.

1990 оны Ардчилалын тохироо, 2010 оны Ардчилалын тохироо 2 яг юугаараа ялгаатай юм бэ? Яагаад МАХН суудлаа тавьж өгсөн юм бэ?

Би энэ талаар бодож үзлээ. Ер нь аль алинд төрийн хар хайрцагны бодлого байсан л байгаа. Би санаанд орсноороо ялгааг нь хэлэх гэж оролдъё. Би буруу ярьж байгаа гэдэгтээтэйгээ санал нэг байна. Та бүхэн сэтгэгдэл дээр саналаа дэвшүүлж залруулна биз.

1. 1990 оны төр өрөндөө баригдаад, алдаагаа хүлээн зөвшөөрсөн төрийн сэхээтнүүдийн ёс зүйн түвшин өндөр байсан тул байр сууриа тавьж өгсөн. 2010 идэж уугаад, улс орноо доройтуулсан ч, түүнийг алдаа гэж хэзээ ч хүлээн зөвшөөрөхөөргүй гишүүд, хүлээн зөвшөөрөх байсан ч, үгүйсгэх намын нөлөө. "Горьд воо.." гэх биз..

2. 1990 онд Хятад улс хаалттай байсан. 2010 онд Хятад гүрэний бодлого өнөөгийн төрд нөлөөлдөг байх гэж боддог.

3. Хамаарлын зарчим

За энэ харин маш чухал санагдсан болохоор дэлгэрүүлж бичье. 1990, 2010 оны аль ч төрийн үед хамаарлын зарчим маш хүчтэй байсан юм шиг санагддаг. 1990 оны үед дэлгүүрийн лангуу хоосорч, төрд иргэдийг хамааруулан барих зүйл үлдээгүй.

Харин 2010 он бол өөр асуудал юм. Миний нэг таньдаг нөхөр улаан Ардчилсан үзэлтэй, дээлээ уралцана... гээд л гүйдэг байсан залуу, саяхан МАХН-ын батлахаа авлаа гэнэ. Ийм жишээ маш олон. Шалтгаан нь ч ойлгомжтой. Гэр бүлийнх нь нэг нь төрд эсвэл намд байр суурь нь ахих явдал. Эндээс энгийнээр дүгнэвэл Монголд хэзээ ч хувьсгал дахин иргэдээс гарахгүй. Учир нь хүн гэдэг амьтан ийм өчүүхэн, өөрийгөө золих байлаа ч үр хүүхдээ бодно. Бүгд л тийм учир буруутгах аргагүй юм.

Үр хүүхэдгүй, залуу үе нь өөрчилнө гэв үү? Энгийн жишээ л гэхэд "Оюутаны холбоо"-ны толгойд суусан малнууд цагаандаа гарч, ТВ-ээр эрх мэдлээ булаалдан хэрэлдэж байгаа нь өрөвдөлтэй. Хамаарлын зарчим ийм л хүчтэй, эдийн засгийн өнөөгийн тогтолцооны нөхцөлд хэзээ ч гудайхгүй хүчтэн.

Харин 2 том нам маань хоорондоо зөрчилдвөл тэдний ашиг сонирхолын зөрчилдөөний улмаас хувьгалын дайтай юм болж магадгүй. Эцэст нь иргэд шоронд орж, сөргөлдөөний 2 тал олимпийн аврагаа цэргүүдтэйгээ тэмдэглэн ТВ-ээр орилно. (7-р сарын 1)

Гэхдээ дахин ийм асуудал ч гарахгүй биз дээ, ялангуяа Хятадын төрийн бодлогын давхар хяналтынхан тооцоогүй жижиг алдаагаа ухаарч, арга хэмжээ авсан байдаг байлгүй. Тэд Монголчуудын унтаа хэвээр нь байлгахын төлөө юу ч хийхэд бэлэн хүмүүс. Бид ч хүссэнээр нь сайхан унтах юм. Хятад улсын хувьд 1400 цэрэг удирдаг жанжингаар 3 цэрэг удирдахтай адил хялбар зүйл байдаг байлгүй. (Хятад улс ~1,4 тэрбум хүн ам, Монгол улс ~3 сая хүн ам)

За одоо өмнөх асуултаа дахин асууя.

Дэлхийд нөөцөөрөө тэргүүлэх ордтой, хүн амаасаа хэд дахин давсан малтай, энэ их газар нутагтай 3-хан сая Монголчууд ядуурлаас хэрхэн гаргах вэ ???

Xариулт 1: Хамгийн түрүүнд сонгуулийг үнэн зөв тоолдог болох хэрэгтэй. Дараагийн нэг хийгдэх зайлшгүй шаардлагатай зүйл бол мөнгөний сонгуулийг зогсоох хэрэгтэй. Үүний тулд ард иргэд өөрсдийн саналаараа мөнгөний сонгууль хийж байгаа хүнийг сонгохгүй байх, мөрийн хөтөлбөрөө хэвлэж тараах мөнгөгүй хүнийг зав гарган, очиж сонсож байж анхны хөрс суурь нь тавигдана.

Бид 2-н хооронд өөх ч биш, булчирхай ч биш амьдралтай, архиндаа мансуурч байх хооронд Хятад улс Монголын ашигт малтмалыг дээд хүчин чадлаараа зөөж байна. Зүгээр ч зөөхгүй биднээр доог тохуу хийж, залуу охидоор нь зугаагаа гаргаж байна. Бид зөвхөн нүдээ нээхэд л хангалттай. Гэтэл бид баарнуудыг шөнө ажиллахыг болиулчихлаа гэсэн хэрүүл яриад гүйж баймааргүй байна. Зарим нэг баарны эздийн захиалгаар мессенжер уриалгууд яваад л байна лээ. Би хувьдаа Монголчууд бид 12-оос хойш бааргүй болсноор үхэхгүй гэдэгт итгэлтэй байна. Харин ч сайнаар нөлөөлнө. Ямар хүн нь ийм мундаг шийдвэр гаргадаг байна. Үнэндээ зарим нэг талаараа Монголчууд бидний ардчилсан эрх мэдэл хэтрээд байгаа гэдгийг бид хүлээн зөвшөөрөх л хэрэгтэй.

Бас би сая энэ 6-н сард нээлтээ хийсэн "Unthinkable" гэж кино үзсэн. Зарим нэг нь үзсэн байлгүй. Гол санаа нь өрсөлдөгчийнхөө төлөвлөөгүйг хийж ялалтанд хүрдэг. Хүрээнээс гадуур нүүж байж амжилтанд хүрдэг. Хятад улстай хийх худалдааны бодлогоо чангатгах хэрэгтэй байж болох юм. Импортын татварыг нэмэгдүүлж, түүхий эдийн экспортын татвараа нэмж, эдийн засгаа босгох гэж үзэх. Бүтэхгүй сонсогдож байгаа нь ойлгомжтой. Ингэлээ гээд Хятад улс авахгүй байх аргагүй. Учир нь Хятадын дэлхийн эдийн засаг дахь байр суурь тэдэнд маш чухал. Монголын эдийн засгийн сөхрүүлэн, нэг хэсэгтээ гүрийсэн ч удахгүй биз. Мэдээж энэ мэдээлэл цацагдана. Нийлүүлэгч цөөдөхөөр бусад нийлүүлэгчдийн үнэ өснө. Энэ нь тэр чигээр нь Хятадын эдийн засгийн өрсөлдөх чадварыг сулруулна. Ялангуяа өнөөгийн Хятадын хөдөлмөрийн хөлс нэмэгдэх хандлагатай байгаа ба зарим хөрөнгө оруулалтууд Вьеьнам руу урсаж эхэлж байгаа өнөө үед, мөн Хятад улсын түүхий эдийн хэрэгцээ хэтэрхий их тул тэд хурдан хариу үзүүлэх магадлал өндөртэй.

Харин удаж бидний тэвчээрийг үзэхээр болвол 4 жил нь дуусчих гээд УИХ-н гишүүдэд л хэцүү юм даа. Сонгуульд баахан мөнгө зарчихсан байдаг. Тэгэхээр дээр дурьдсанчлан мөнгөгүй сонгууль болсон тохиолдолд л хурц шийдвэр гарах боломжтой. Бид үүний төлөө бүсээ чангалсан ч яахав дээ, ялгаагүй одоо ч гэсэн Монголчууд бид бүсээ чангалж байна. Учир утгагүй чангалж байснаас, учир утгатай зорилготой чангалахад яахав дээ. Бид түүхий эдээ хадгалаад гүрийвэл Хятадууд биднийг хэдий удаан ч хүлээж чадна, харин бид ямар ч хямд үнээр хамаагүй Орос руу урсгаад эхэлбэл Хятадууд маш хурдан буулт хийхээс аргагүй болно. Учир нь өрсөлдөгчөө бэхжүүлж байснаас биднийг босгох нь дээр болно. Тэгээд бид 2 дахь Эрдэнэт-ээ босгоод эхэлбэл байдгаа бариад гүйх байлгүй.

(Яг энэ мөчид Тайвань улс худалдааны бодлого нээх гээд, иргэд нь үр нөлөөг нь ойлгоод ерөнхийлөгч руугаа өндөг шидэж байна. Тэд энэ шийдвэрийн дараа Тайвань улс эдийн засгийн хараат болсноор Хятадуудад залгиулна гэдгийг мэдэж байгаа хэрэг.)

Монголын залуус төрийн албаны эрх мэдэлд хошуурч, хор найруулах бус, хувийн хэвшилд хошуурч баялаг бүтээдэг болсон цагт Монгол улс хөгжинө. Монгол улс багшийн цалинг сайжруулж, чанартай боловсрол олгодог болж байж хөгжинө. Авилгалтай тэмцэх газар нь эрх баригчид хоорондын улс төрийн зэвсэг бус, бие даасан бодит хяналт болж байж Монгол улс хөгжинө.

Төр оролцоогоо багасгаж, хувийн хэвшлийг шудрага өрсөлдөх боломжоор нь хангаснаар олигопольжсон бизнесүүд дураараа үнээ нэмэхээ болж, эрүүл өрсөлдөөний тогтолцоонд орсон тохиолдолд Монгол улс хөгжинө. Учир нь том бизнесүүд тухайн салбарт зөвшөөрөл өгдөг байцаагчыг тэжээснээр, тэр төрийн эрх мэдэлтэн тухайн салбарт шинэ бизнесүүдэд зөвшөөрөл өгөхгүй, өгсөн ч хавчих замаар сөхрүүлж, бодит өрсөлдөөнийг боймилж ашиг олдог гэсэн албан бус яриа байдаг. Гэтэл одоо маш хортой үзэгдэл нь бизнесүүд шатахууны ханшны хэлбэлзлийг анаж үнээ нэмээд, эргэж бууруулахгүй. Улмаар түүндээ амтшиж байна. Энэ нь бодит өрсөлдөөн байхаа больсон, олигополь шинжиндээ орсны баталгаа юм.

Яг үүний адил зарчмын дагуу Хятадууд 76-н гишүүнийг 4 жил тэжээж түүхий эдийг нь авах нь 3 сая хүнийг хойч үетэй тэжээх гэрээ хийхээс ашигтай л даа. Магадгүй Хятадууд сонгуулийг санхүүжүүлдэг байхыг үгүйсгэхгүй. Иймд мөнгөгүй сонгууль хийж байж л найдвар төрөх юм. За тэгээд баахан хар бараан зүйл бичсэн бол уучилна биз дээ. Энэ бүхний эцэст сайхан ирээдүй хүлээж байгаа гэдэгт итгэлтэй байна.

Xариулт 2: За одоо таны ээлж.....? Comment-ээ үлдээж, санал бодлоо хуваалцаарай. Гол нь хар барааныг нь би чадахаараа биччихсэн болохоор арга зам талаас нь бичвэл их баярлана шүү.

Good to Great

2010-05-14T06:41:00.005+08:00

Энэ ном нь хэдий 5 жилийн өмнө нийтлэгдсэн ч бизнесийн зарчмуудыг оновчтой бөгөөд ойлгомжтой илэрхийлснээр олон хүний ширээний ном болсон бестселлер юм. Энэхүү номонд 15 жил тогтмол байсан энгийн жижиг компани гэнэт огцом цойлж 15 жил тогтвортой өсөлт гарган дор хаяж 3 дахин томорсон компаниудыг судалж, тэдгээрийн энэхүү гэнэтийн огцом өөрчлөлтийг нууцийг судлах судалгааны ажлын үр дүнгээр бичигдсэн ном юм. Энэхүү номны гол санаануудын талаар зохиогчтой нь хийсэн ярилцлага

Think Again

2010-05-14T05:36:00.006+08:00

Why Good Leaders Make Bad Decisions: Энэхүү ном нь амжилтгүй ажилласан, дампуурсан компаниудыг судлан судалгааны ажлын үр дүнгээр яагаад судварлаг сайн удирдагч нар алдаа гаргадаг болох талаар дүгнэлт гарган түүгээрээ ном бичсэн Австралийн эрдэмтэны лекц

Амжилтын тухай

2010-05-14T05:26:00.005+08:00

Архитектор

2010-03-14T04:31:00.008+08:00

Ирээдүйн хот буюу усан дээрхи амьдрал

Өөрийн хөдөлгөөнөөр эрчим хүчээ хангадаг Dynamic Towers (Dubai, Moscow)

Энгийн арифметик ба Уул уурхай

2010-03-14T01:02:00.012+08:00

Энэ видеог анх үзээд Хятадын хүн амын бодлогыг аргагүй ч байж дээ л гэж бодсон. Гэхдээ Хятадууд үүнийг давуу талаа болгож ашиглаж чадснаар бүх бизнес, нөөцүүд Хятад улс руу юүлэгдэх болсон. Манай улс "нүсэр том орд олдлоо" одоо сайхан амьдарнаа... гээд байгаа. Энэ нилээд хуучны бичлэг ч гэлээ маш энгийн нэгэн арифметикийг өрвөгөр буурал эрдэмтэн тодорхой хэлсэн байдаг. Энд бичлэгийг үзэж суухад бусад улс орнууд, түүний дотор ялангуяа Хятад улс газар нутгийн 16%-тай тэнцэх хэмжээний том газар нутаг, баялаг нөөц баялагт эзэн нь гээд суучихсан 3-хан сая хүнийг зүгээр мартаад өнгөрөх тийм ч гэнэн улс биш гэдгийг батлаад байх шиг.

Өнөөдөр дэлхийн B2B(business to business)-ийн зах зээлд дахь Хятад улсын эзлэх байр суурь маш хурдацтай өсөн нэмэгдэж байна. Ялангуяа үндэстэн дамнасан корпорациудын хувьд түүхий эд, иж бүрдлийг Хятад улсад үйлдвэрлүүлэхгүй, эсвэл тус улсад үйлдвэрээ нүүлгэн шилжүүлэхгүйгээр өрсөлдөх чадвараа хадгалж үлдэх, үр ашгийн түвшинг өндөр байлгах асуудал нь улам л ээдрээтэй, хомс болсоор байна. Энэ үйлдвэржилтийн төвлөрлийг даган түүхий эдийн хэрэгцээ, тус улсын нөөцийн асуудлын ач холбогдол доорхи бичлэгийн "11:59 сек" ойлголтоор маш тодорхой тайлбарлагдаж байна.

ИЙМД ТӨРИЙН МИНЬ ШИЙДВЭР МЭРГЭН БАЙХ БОЛТУГАЙ Л ГЭЖ НАЙДАХ ЮМ.

YES MAN

2010-02-09T14:34:00.012+08:00

За гараад хэсэг хугацаа өнгөрсөн ч гэсэн үнэхээр nice кино тул үзэж амжаагүй хэн нэг байвал заавал үзээрэй гээд орууллаа. Enjoy..

New York, I love you

2010-01-31T00:44:00.003+08:00

"ЗҮҮД" байгаасай...

2010-01-29T22:14:00.013+08:00

Би энэ талаар бодох үнэхээр дургүй, хүн болгон энэ талаар хоосон яриад л, дэмий өөрийгөө бухимдуулаад л дуусдаг юм шиг санагдаад байдаг юм... Гэхдээ Монгол улсын иргэний хувьд үг хэлэх, үзэл бодлоо илэрхийлэх эрхээ эдлээд бас Монгол улсын иргэн хүнийхээ үүрэг гэж ойлгоод өөрийн сонсож дуулснаараа үзэл бодлоо хуваалцъя гэж бодлоо.

Би нэг ийм яриа сонсож байсан юм. Монгол улсад маш олон томоохон ордууд нээгдлээ. Түүнийг хэрхэн ашиглах вэ? гэхэд бид ямар ч улстай гэрээ байгуулсан тэдний гүйцэтгэгч нь Хятадууд л байх болно. Учир нь бизнесийн өнцгөөс аваад үзсэн ч Хятадын хямд түүхий эд, хямд ажиллах хүч гээд л яриад байвал угаасаа юу боллоо гэж холоос зөөхөв дээ. Тийм болохоор заавал гуравдагч нөхөрт бялуу хувааж байхаар Хятадуудтай зөв тохиролцож чадвал бидэнд илүү өгөөжтэй гэхэд надад хэлэх үг олдсонгүй.

За тэгээд амьдраад л байлаа. Төрийн үйл ажиллагааг харахаар үнэхээр хангалтгүй санагдав. 2,7 сая хүн 30 сая мал, 1,56 сая км.кв газар нутаг түүний доорхи баялаг ордыг нь бодохоор ядуу амьдарна гэдэг нь саятан өлсөж байгаагийн үлгэр мэт. За тэгээд газар доорхи баялагаа ашиглаж байгаа хэлбэр нь төрийн түшээд нь 50,000 төгрөгийн лицензийн төлбөр төлж аваад гадныханд зараад, одоогоор манай газар нутгийн 52%-ийг нь лиценз нэрээр зарчихлаа. Монголын газар нутгийн ашигтай гэж болох тал хувь зарагдчихаад байхад бидний амьдралд ямар өөрчлөлт орсон гэж? Тэгээд дээр тайлбарласанчлан тэдэнд нь хятадууд орчихсон байдаг.

Тэгээд иргэд босоод ч нэмэргүй, нэг жишээ гэвэл Хөвсгөлд орд эзэмших гээд очиход нь иргэд нь босч газар нутгаа хамгаалаад, дийлдэхгүй болохоор нь тэр байгууллага нь бидний хэлж заншсанаар "Нинжа" нарийг явуулчихсан. Мэдээж энэ амархан. Тэгээд тэд очихоор иргэд босоход тэд нар нь адилхан иргэн юм болохоор нутгийн иргэд яаж ч чадахгүй аргаа бараад зурагтаар ярилцлага өгч байхыг бий үзсэн. Өөрөөр хэлбэл эсэргүүцээд байхаар нь өөдөөс нь адилхан ирэгдийг нь гар хөлийн нохой болгоод тавьчихаад, тэгээд дасгаж байгаад дараа нь "Нинжа" нараа гаргаад өөрсдөө орох гэж байгаа гэдгийг ойлгоход хэцүү биш байлаа. Алхам дутамдаа гарцаагүй байдалд орсоор л, мад тавиулсаар л байна.

Үүнийг төр нь мэдсэн ч хөдөлсөнгүй, өөрсдөө олгосон болохоор арга ч үгүй биз. Оюутолгой, Тавантолгой гээд том бялуутай сонгуультай байсан болохоор төрийн түшээдийн ашиг сонирхолыг өнгөрөгч сонгуульд ялах гэж яаж улайрч байснаас харахад хялбар байлаа. Тэгээд түүндээ хүрэх гэж 4-н жилийн өмнөөс бэлдээд, тэгээд болохгүй болохоор нь сонгуули

йг будлиулж байж гараад, иргэд нь дургүйцэхээр хомроглон баривчилж, нам дараад... Түүнийгээ хялбархан тайлбарлаж ганц ТВ-ээр хяналтан доор мэдээлэл цацуулж, ард иргэдийн тархийг угаагаад л...

Энэ нь Монголын төрийн иргэддээ үйлчилдэггүй гэдгийг дэлхийд зарласан хэрэг болсон. Иргэддээ захирагддаггүй, авилгач төр гэдэг бол залгихад хялбар хоол юм. Тэгээд ч аль хэдийн Монгол улсын газрын талыг эзэмшиж байгаа юм чинь хилээ сунгах нь зүй ёсны хэрэг биз. Үүнийг нь ч манай төрийнхөн зөвшөөрсөн байгаа юм. Иргэддээ захирагддагүй төр нь зөвшөөрсөн юм чинь ер нь ямар хамаатай юм. Яадгийн... л биз дээ.

Үүнийг нь харж байгаа гадны эрдэмтэд Mongolia гэдэг улсыг Mine-Golia нэрлээд, газрын зурагнаас ойрын хэдэн жилд арчигдана гэж хээв нэг ярьж байна.

Хүн шатар тоглохдоо хожигдоно гэж тоглодоггүй ч, нэг нь нөгөөдөө мад тавиулж тоглоом дуусдаг шиг одоо үүнийг уншиж байгаа хүмүүс арай ч үгүй гэж бодож байгаа байх л даа. Манай улс нь шатрын мастерт тал модоо идүүлчихээд болоогүй байнаа гээд сууж байгаа сонирхогчтой адил санагдаад байгааг юуг нь нуухав.

Нөгөө талаас 20-р зууны колончлол нь хэлбэрээ л өөрчилсөн хэрэг юм. Ер нь хэн заавал колони гэхээр хил хязгаараа нэгтгэнэ гэж хэн хэлж байгаа юм. Өнөөдөр газрынх нь 50%-ийг эзэмшээд, төрийн шийдвэрт нөлөө үзүүлж, дурын хятад хүн ирээд залуу охидын дээр тарвалзаж, том жижиг бүх бизнесүүдэд нь хөрөнгө оруулж хувьцааг эзэмшээд, 100-н айл, Эмээлт нь хятад хороолол болчихсон түүхий эдийг захийг нь хянаад, бараа материалын ихэнхийг нь хангадаг улсыг ямар улс гэх вэ? Бодох л асуудал.

Ингээд бодохоор бидний хойч үеийн ирээдүй шүлсээ залгин гэрээслэлээ уншиж буй доорхи хүнээр төсөөлөхөд нэг их хол зөрөхгүй болох юм шиг байна. Мэдээж энэ хүн юмийг яаж мэдэхэв гэр бүлтэйгээ салах ёс хийж, бэлтгэлээ л ирсэн байх даа, хөөрхий... Өвөг дээдэс нь сайн бодож болгоомжтой судлаад, ямар ч аюулгүй баталгаатай гээд л гэрээнд гарын үсэг зурсан нь ойлгомжтой...

Сайхан зүйл ярьж тохиролцон эхлүүлээд, бүхнийг гартаа авсаны дараа дүрмийг өөрчилж бүхэлд нь эзэмших нь бизнест ч байдаг л энгийн хууль гэмээр байна. Бид хажуудаа байгаа бодит түүхийг харсаар байж давтах вий дээ.

Эх сурвалж: http://www.araatan.com/2010/01/blog-post_14.html

Өвөр Монголын түүх

1947 оны 6 сарын 1нд Хятадын комминуст нам анхны колони мужаа зарласан бөгөөд энэ нь Монголын газар нутаг буюу бидний хэсэг "Өвөр монгол" байсан юм.Хятадын цэргүүд өвөр монголын хяналтандаа авчээ. Үүнээс хойш өвөр монголчууд хамгийн харгис хэцгий дарангуйллыг туулсаар өдийг хүрсэн юм.

1. 250 мянга гаруй өвөр монголчууд алуулсан. (Энэ нь тухайн үеийн өвөр монголын хүн амын 10 хувь байсан)
2. Хятадын засгийн газар маш их хэмжээний Хятадуудыг Өвөр монгол руу хүчээр аваачиж цус холилдуулсан. Одоо өвөр монголчууд нь өсөж төрсөн төрөлх нутаг дээр цөөнх бөгөөд ямар ч хүчгүй болсон.
3. Хятадын засгийн газар Өвөр монголын (төрсөн нуттгийнх нь)ашигт малтмалыг бүгдийг олборлож өвөр монголчуудад юу ч хүртээгээгүй.
4. Феодализийг устгана гэсэн нэрийдлээр өвөр монголын баялаг ёс заншлыг устгаж үгүй хийсэн.
5. Монгол үндэстэнг олон болохоос сэргийлэн , хүүхэд төрөлтийн хязгаарыг Өвөр монголд тогтоосон.
6. Өвөр монголыг Өвөр монголчууд өөрсдөө удирдана гэдгээс сэргийлэн маш олон өвөр монголчуудыг шоронд хийсэн.

Law of Compensation

2010-01-29T15:42:00.004+08:00

За нэг хэсэг Secret цуврал хүргэхээ бүр хойш нь тавьчихсан байсан байна. За ингээд дараагийн цувралыг толилуулъя.

Principle: Fail fast, Fail cheap and Grow

2010-01-28T06:10:00.019+08:00

Энэ бичлэгээ нэгэн энгийн ойлголтоос эхэлье гэж бодож байна. Энэ нь ямар хүнийг амжилттай хүн гэх вэ? Хүн болгон алдаа гаргадаг, харин алдаагаа давтдаг хүнийг лав амжилттай хүн гэхгүй нь ойлгомжтой.

Тэгвэл сүүлийн үеийн менежментийн онолд нэгэн сонирхолтой ойлголт гарч ирсэн бөгөөд ялангуяа бизнесийн дээд удирдлагын түвшинд "Алд, алдаанаасаа суралц, хөгж" гэдэг нэгэн сонирхолтой зарчмын талаар ихээр яригдах болсон байна.

Учир нь өнөөгийн хөгжил дэвшлийн хурд, гадаад орчны идэвхитэй динамик өөрчлөлтийн үед олон хүчин зүйл, хамаарал тэр бүгдийн өөрчлөлт, нөлөөллийг тооцон алдаагүй төлөвлөх гэдэг асуудал нь бараг боломжгүй болж ирсэн байна. Ялангуяа хэрэв тухайн бизнесийн үйл ажиллагааны цар хүрээ өссөн нэмэгдэхийн хирээр олон бизнесүүд ийм хүндрэлтэй өдөр тутам тулгарах болсон байна. Мөн цаг хугацаа иx шаардсан олон нарийн төлөвлөлтүүд хүссэн үр дүнг авчрахгүй болоход хүн болгон тэр алдаа гэж тодорхойлон буруутгаж, байгууллага дотрох хар толбо мэтээр хүлээн авч, хүн болгон өөрийн алдаагаа дурсахаас ч цаарагладаг.

Гэвч бизнес амжилтанд хөтлөх зарчим нь үүнийг эсрэг байдаг ба үүнд:
- Бид юуг мэдсэн байх шаардлагатай вэ?
- Үүний тулд юуг хийх вэ?
- Бид юуг сурсан байх ёстой вэ?
- Хэрхэн бага алдах вэ?
- Хэрхэн бага зардлаар алдах вэ?

Үүнийг зарим бизнесийн материалд Pilot Testing гэж нэрлэдэг бөгөөд үүний гол санаа нь "Хэрхэн алдаагүй төлөвлөж сурах вэ?" бус (100% алдаагүй төлөвлөх нь бараг боломжгүй) харин "Хэрхэн юу сурахаа төлөвлөх вэ?" гэсэн ойлголт юм. Мэдээж хүн болгон юмийг хэрхэн 100% баталгаатай зөв хийх замыг мэддэг бол бүх бизнесүүд ашигтай байх байсан бөгөөд төлөвлөлтөнд маш их хугацаа зарцуулаад тэр нь хүссэн үр дүнг авчрахгүй байснаас туршаад үзэх нь илүү үр дүнтэй гэсэн санаа юм.

Мэдээж бизнесийн байгууллагын хөрөнгө хязгаартай ба эцсийн үр дүн ашиг тул зохих хэмжээнд шаардлагатай төлөвлөлтийг хийгээд хэрэгжүүлээд үзэх нь илүү амжилт амладаг бөгөөд эрсдлийг бууруулах үүднээс энэхүү зарчмын гол санаа нь "Багахан алд, Хямд алд" гэсэн ойлголтыг санал болгодог байна. Учир нь та бизнесийн гадаад орчныг хянах боломжгүй ч, та зардлаа бол хянах боломжтой гэсэн санаа юм. Өөрөөр хэлбэл туршилтыг хэрхэн хамгийн бага үр дагавартай, богино хугацаанд алд, бага зардалтай гүйцэтгэхэд суралцах явдал юм. Тэгээд үүндээ хэн нэгэн буруутанг хайхдаа бус үүнээс бид юуг сурч авсанаа нээлттэй ярилцдаг тийм соёл нь бизнесийн амжилт, өрсөлдөх чадварт хөтөлдөг байна. Эндээс бидний авч үлдэх ёстой нэгэн чухал зүйл бол зөвхөн хэр их амжилттай болон алдаатай байгааг хэмжих бус мөн алдааны дараа ямар алхам хийж байгааг хэмжих явдал юм.

Магадгүй зарим нэгт нь ингэж мөнгө алдаад байх нь буруу гэж боддогдож байж болох юм, гэхдээ хэрэв та бага мөнгөөр алдсан бол би таньд үүндээ харамсах хэрэггүй гэж зөвлөмөөр байна. Учир нь та энэ алдаанаасаа хэр их зүйлийг сурсан гэдэг нь чухал бөгөөд аливаа сургалт бүр өөрийн гэсэн төлбөртэй байдаг гэж хэлье.

Мэдээж би энд хүссэн үр дүнд хүрээгүй, алдаатай хувилбарын талаас нь бичсэн бөгөөд харин амжилттай болсон бол энэ бүр ч сайн хэрэг, та нэг сумаар 2 туулай буудлаа л гэсэн үг. Харин та олон туршилт хийх тусам таны туршилтын алдааны магадлал буурна гэдэгт би итгэлтэй байна.

Эцэст нь энэ нийтлэл нь ганц бизнес эрхлэхэд шаардлагатай ойлголт биш бөгөөд энгийн хүний амьдралд ч энэ зарчим үр ашгиа өгнө гэмээр байна. Зүгээр эргэлзэж тээнгэлзэж суусан нэгнээс оролдож, хэрэгжүүлж үздэг нэг нь амжилттай амьдардаг гэдгийг та эргэн тойрныхоо олон хүнээс харсан гэдэгт итгэлтэй байна. За ингээд нэгэн сонирхолтой бичлэгээр толилуулж байна.

ҮХЭР МОНГОЛ ХОЧНЫ УЧИР

2010-01-16T00:20:00.018+08:00

Үнэхээр наанаа чихэнд дээр нь цэцэг ургуулчихаад, орой нь аль нэгэн хятад буудалд залуухан Монгол охид суулгачихаад хундага тулган инээлдэж байгаа төрхийг төсөөлөхөд тийм ч хэцүү биш байна. Ийм л ганц нэг эргүү юмнуудаас болж Монголчууд биднийг үхэр малаар нь дуудаад байгаа юм. За ингээд та бүхэн өөрсдөө уншаад үзнэ биз дээ.

Монгол улсынхаа дархан хилийг соргогоор сахин хамгаалах үүрэгтэй хилийн цэрэг торгон шугамын цаахна амьдардаг хужаа охинд сэтгэл алдан дурлачихаад нус нулимстайгаа холилдон алийгаа алдаж байгаа тухай манай нэгэн нэртэй поп дуучин клип хийлгэснийг хятадууд ихэд шимтэн сонирхож, хоёр орны урлагийн салбарт гарсан томоохон амжилт хэмээн өндрөөр үнэлсэн тухай сонсоогүй хүн ховор байх. Тэгвэл сүүлийн үед хилийн цэргийн салбар маань урд хөршийнхөнтэй гүн зузаан хэлхээ холбоог тун сайн тогтоож байх шиг санагдана.

Манай улс 1963 онд Хятад улстай хамтран хилийн шугамаа тогтоож түүнээс хойш энэ цагийг хүртэл хоёр орны хүлээн зөвшөөрсөн бүсээс дотогшоо аль алиных нь хилийн багана байх ёсгүй хэмээн хуульчилж дархалсан билээ. Тухайн үед Жоу Эньлай, Ж.Самбуу хоёр бараг л харандаа бариад газрын зураг дээрх см бүрийгнарийн тооцож гаргасан дархан хилийн шугам таван жилийн дараа гэхэд маш их өөрчлөгдөж хятадууд манай газар нутгаас бага багаар хумслан хулгайлж эхэлснийг ахмад дайчид харамсан ярьдаг юм. Жишээ нь 1963 оны хэлэлцээрээр Хятад-Монголын хилийг тогтоосон шугамаар бол Хятадын хилийн тэмдэгтХалх голынЖимст хэмээх салаа тохойноос 500 метр зайтай байсан атал өнөөдөр голынхоо баруун эрэгт гарчихсан Халх голын нэгэн хэсэг нь Хятадын нутагт орчихсон байдаг аж. Энэ мэтчилэн алд ахиж, дэлэм ухрахын үлгэрээр 1963 оноос хойш хятадууд Монгол орны газар нутгаас 200 км газар хумсалж чадсан гэдгийг нэгэн геологич залуу нотлох баримттай нь бариад явж байсан удаа ч бий.Тэгвэл өнөөдөр 1963 оны гэрээг зөрчин БНХАУ-ын хилийн тэмдэгт бүр Монгол улсын нийслэл хотын төвд хил хамгаалах ерөнхий газрын хашаан дотор орж ирээд данхайтал босчихсон байна гэвэл та үнэмших үү. Хилийн цэргийнхэн уг баганыг дурсгалын шинжчанартай зүйлхэмээнтайлбарлаж байна гэсэн.1963 оны хоёр улсын хилийг тогтоосны дурсгалд зориулж босгосон багана юм уу гэвэл тийм биш. 2002 он гэсэн бичиг баганан дээр байгааг үзэхэд саяхан дурсгаж авсан Хятадын хилийн тэмдэгт бололтой. Харин уг баганан дээрх дугаар нь 815 гэсэн тоотой байгаа нь бүр ч сэжиглүүштэй. Учир нь Хятадууд 8-р сарын 15-нд монголчуудын эсрэг “Улаан алчууртны” бослогыг эхлүүлсэн “Еэвэн сарын баяр”-аа өнөөдөр хүртэл тэмдэглэдэг билээ. Монголчуудыг бүгдийг нь алъя гэсэн бичиг еэвэн дотор хийж тараагаад босч байсан өдрийнхөө тоотой баганыг хилийн цэргийн хашаан дотор зоож орхисон нь магадгүй хужаа нарын Фэнг Шүтэй холбоотой далдын зан үйл юм бил үү гэсэн сэтгэгдэл эрхгүй төрнө. Түүнээс гадна өнгөрсөн зуны наадмын үеэр Монгол улсын маань төрийн далбааны соёмбо үсгийг зориуд өөрчилж галын оронд зургаан дэлбээтэй бадамлянхуа цэцэг дээр нь таван хошуу зурсан тугийг Монгол дахь хужаа нар зориуд үйлдэн тараасныг манай нэртэй баячууд хүртэл мэдэхгүй машин дээрээ хатгачихсан давхиж явсан байгаа юм.Газар нутгийг маань зөөлөн аргаар эрхэндээ оруулах гэсэн дотор иргэдийн үйл ажиллагаа ийнхүү улам бүр нарийсан чангарч,монголчуудыг хядсан өдрийнхөө тоогоор билэгдсэн хилийн тоот багана хийгээд Монгол улсын хил хамгаалдаг ерөнхий газрын нь хашаан дотор хүндэтгэлтэй нь аргагүй зоочихсон байгаа нь хужаа нарын тоог цөөлөн хөөж гаргах үйл ажиллагааг төр засгаас зохион байгуулах цаг нь болсон юм биш үү гэж бодоход хүргэж байна. Оросын нийслэл Москвадхил хамгаалдаг газрын нь хашаан дотор Хятадын хилийн тэмдэгт дурсгал маягтай боссон бол захын жаал хуга цохиод хаячих байсан байх даа.

За тэгээд уламжлал ёсоор нэгэн клип толилуулж байна. Монголын гэх юм үлдэхгүй нь бололтой.

Бид энд гэдсээ илж хэвтчихээд, хоорондоо хэрэлдэж байхад...

Хадуурсан бичлэг...

2010-01-09T02:46:00.009+08:00

Та бүхэн өөрсдөө бичлэгийн үзэж байгаа болохоор би нэг их олон юм нурших нь утгагүй юм. Товчхондоо бол "Хөдөлмөр хүнийг бие болгосон юм" гэдэг үнэн үг шүү. Хүний өнөөг хүртэлх бүх ололт амжилт, шинэ бүтээл, хөгжил дэвшлийн цааша хөдөлмөр байдаг. Хэрэв энэ үг намайг бага байхад миний Социализмын үед сонсож байсан үг бөгөөд одоо ч гэсэн үнэн чанараа хадгалж байгаа бол энэ зарчим юм... хэ хэ хэ...

Дараагийн нэг зүйл нь тууштай байх явдал юм. Зөв замаа тодорхойлж, түүндээ тууштай байгаад түүнийхээ төлөө хөдөлмөрлөж чадсан хүн заавал амжилтанд хүрнэ гэдэг нь 100% батлагдсан зүйл бөгөөд бүхний түрүүнд байх албагүй ч, зүгээр суусан нэгнээс хавьгүй дээр амьдардаг нь жам юм. Гэтэл манай залуучууд дотор, миний явах зам энэ гээд, түүндээ бүхнээ зориулаад явж байгаа залуус хэд байгаа бол, эргэлзээтэй л асуудал... Энэ бичлэг дээрхи хүүхдүүд бүгд Олимпийн алт аварга болохгүй ч, өөр тэд тэмцээнд орно.

Үнэхээр гайхалтай нь миний байгаа улсад бүр яааяа гэж шагшираад өөрийгөө хөдөө гэдгээ мэдрээд байхаар юм үнэндээ алга, яахав байж болох тийм л зүйлүүд... За бүр цочоох зүйл гэвэл янзан бүрийн хоолных нь үнэр л юм даа. За үнэндээ өөр ч юм алга дөө. Гэтэл хариултгүй асуулт үлдэнэ. Яагаад энэ орон хөгжөөд байна?

Эндээс л би яааяа гэж шагширмаар ялгааг олж харсан юм. Нөгөө эр, эм нь мэдэгдэхгүй доожоогүй гэж манайхны нэрлэдэг эрхийн балай хүүхдүүд чинь бүгд өөр өөрийн гэсэн зорилготой, түүндээ ихэнхи цаг хугацаагаа зарцуулах юм. Тэгээд хэрэв ам нээгээд жоохон ярьвал тэр нь ээж, аавынх нь бизнестэй өөрийн зорилгоо уялдаатай байдаг. Энгийн л байна ш дээ гэж бодогдож магадгүй.

Гол нь ямар ч эрхийн балай, эргүү тэнэг байлаа ч зорилго нь тодорхой, түүнтэй холбоотой мэдээллээр 20-н жил нүдүүлсэн тэр хүүхэд амжилттай амьдрах уу? эсвэл манай одоогийн залуус шиг хэнээр ч заалгахааргүй том толгойтой, зөвхөн өөрийн хүссэнийг л хийдэг, баар сав хэсч хэсч, тодорхой зорилгогүй байснаа гэнэт гэр бүлтэй болж хариуцлага дээр унахаар ажил хийж эхэлнэ. Тэр үед тухайн залуу нь 1000-н ухаан байгаад дээрхи эрхийн балай залуугаас илүү амжилттай байж чадах уу? эргэлзээтэй л асуудал. Тэгвэл эндхийн тэр ухаантай залуус болон манай 1000-н ухаантай залуу 2-н зөрүү ямар болох нь ойлгомжтой юм. Тэгвэл өнөөгийн интернетийн мэдээллийн их сан байгаа нь хэрвээ манай Монгол залуус зорилготой байгаад, тууштай хөдөлмөрлөвөл дэлхийн боловсролоос хоцрохгүй байх боломж нээлттэй болсон. Өнөөдөр юу хүссэнээ, интернетээс төвөггүй, үнэгүй олж авч болж байна. Одоо ганцхан залуусын дайчин зорилготой, хөдөлмөрч зан л дутаж байна.

Тэгвэл ийм сэтгэлгээг залууст суулгах тогтолцоог яаж бий болгох вэ? Төр нь зөвхөн татвар, татаасны бодлого хэрэгжүүлэхээ болж арай хөгжлийн хараатай хөтөлбөрүүдийг хэлбэр төдий хийж, хэтэдсэн гарчигтайгаар тайлагнах бус бодитоогоор хэрэгжүүлэх болон төрийн албан хаагчдын нь хүнийг боогдуулж эрх дархаа мэдэрч кайф авдаг соёлыг халах, ТВ-үүд нь дан ганц хар мэдээллээр гал дээр тос нэмэхээ болих, бизнесийн эзэд нь хөдөлмөрийг бага тогтмол цалингийн түвшинд өгөөжийн түвшинг нэмэгдүүлэх гэсэн хоёр биенээ булшилсан оролдлогуудаа зогсоон, үйл ажиллагааны хэмжүүр үзүүлэлтүүд дээрээ ажиллаж эхэлсэн цагт ийм тогтолцооны хөрс суурь тавигдах байх даа. Ёоо, бичиж дуусаад эргээд уншсан чинь ямар хол сонсогдож байна аа.

Үнэхээр дургүй хүрч байна. Хэдхээн бүлэг луйварчдаас болж бүх улс орноороо бухимдаж, нялх үрс нь хорт утаан дунд өсч, нийгмээрээ туйлдан итгэл алдарч, бусад улс орнуудад элдэвээрээ хэлүүлж, охид хүүнүүд нь солонгос жуулчин, хятад барилгачдын дэвсгэр болж явах гэж... Харамсалтай нь маш төрийн албан хаагчид өөрсдийнхөө үүнийг бүрэлдүүлэгч гэдгээ мэдэхгүй, цөөхөн хэдэн ухамсарласан нь үүнийг бодохыг ч хүсдэггүй явдал юм.

Ганц шийдсэн шоронгийн хадаас нь гарч ирээд зарлаж байгаад ганц нэг гишүүн, ганц нэг орд эзэмшигч гадны нөхөр, АМХЭГ, Газрын алба, УМХГ нтр-ээс ганц нэг хүмүүсийг залчихаасай... Яахав О.Энхсайхан, Дашбалбар гээд сайн хүмүүсийг нь залж болсон юм, үхэх нь үнэн хорвоод ганц нэг газрын гайг цагаас нь өмнө залчихад нийгэм цэвэршиж, бүгд жаргалтай амьдарч байвал юу хамаа байхав..

Up

2010-01-02T17:59:00.003+08:00

Монголын эдийн засаг: ИХЭР ХЯМРАЛ - 2009. III

2009-12-30T20:46:00.006+08:00

I. Оршил

Та бүхэнд “Монголын эдийн засаг: Ихэр хямрал” нийтлэлээр Монголын эдийн засгийн байдлыг 2009 оны 4-р сарын байдлаар тоймлон хүргэж байсан билээ. Энэхүү нийтлэлд 2009 оны 3-р улирал хүртэл макро эдийн засагт гарсан өөрчлөлтүүдийн талаар бичлээ.

Дотоод болон гадаад хүчин зүйлсийн нөлөөнөөс шалтгаалан эдийн засагт хэт халалт үүсч, 2007 оны 2-р хагасаас инфляци ихээхэн өсч эхэлсний улмаас Монголбанк инфляцийг бууруулах бодлого барьсан. Энэхүү хумих бодлого нь дэлхийн санхүү, эдийн засгийн хямралтай давхацсанаар төлбөрийн тэнцлийн хямралыг үүсгэн, эдийн засгийн уналтад хөтөлсөн. Улмаар Засгийн газар болон Монголбанкнаас олон улсын байгууллагуудын тусламжтайгаар хямралыг давж гарах хөтөлбөр хэрэгжүүлж эхэлснээр төлбөрийн тэнцлийн хямралыг давж гарсан боловч зарим арга хэмжээ оновчгүй байснаас энэхүү хөтөлбөр нь эдийн засгийг сэргээхэд хангалтгүй байсан.

Өмнөх нийтлэлд сануулж байснаар зээлийн чанар муудаж, банкуудын санхүүгийн байдал хүндэрч байгаагаас зээл олголт сэргэхгүй байна. Цаашид зээл олголт буурахад эдийн засаг унаж, энэ нь буцаад зээлийг бууруулах “эргүүлэг” маягийн холбоосыг бий болгож болзошгүй бөгөөд удаан хугацааны эдийн засгийн хүндрэлийг дагуулах аюултай юм.

Мөн өмнөх нийтлэлд зөвлөмж болгож байсанчлан төсвийн зарцуулалтыг нэмэгдүүлэх, Монголбанкны бодлогын хүүг бууруулах замаар бодит эдийн засгийг дэмжих арга хэмжээг Засгийн газар, Монголбанкнаас авч хэрэгжүүлж байгаа боловч эдгээрийн хэмжээ хангалттай биш байгаагаас бодит секторын сэргэлт харьцангуй удаашралтай байна.

II. Санхүүгийн салбар

Монголбанк инфляцийг бууруулах зорилгоор 2008 оны 2-р улирлаас мөнгөний хумих бодлого явуулж эхэлсэн бөгөөд өмнөх онуудад жилд дунджаар 40 орчим хувьтай байсан мөнгөний нийлүүлэлтийн өсөлт хурдацтай саарч (Зураг 1а), улмаар инфляци огцом буурч эхэлсэн (Зураг 1б). Мөнгөний нийлүүлэлт буурснаас банкууд хөрвөх чадварын дутагдалд орж эхэлсэн нь банк хоорондын захын овернайт зээлийн хүү төв банкны үнэт цаасны дундаж хүүгээс өндөр болсноос харагдах бөгөөд энэ байдал нь 2009 оны 2-р улирал хүртэл үргэлжилсэн (Зураг 1в). Улмаар банкуудад зээлийн саатал үүсч, зээлийн өсөлт буурч эхэлсэн (Зураг 1г) ба энэ нь 2009 оны 1-р улиралд үйлдвэрлэл буурах нэг шалтгаан болсон.

Бодит ДНБ 2009 оны 1-р улиралд өмнөх оны мөн үетэй харьцуулахад 4.2 хувиар буурч, 2-р улиралд 0.7 хувиар өссөн бөгөөөд 3-р улиралд 3.8 хувиар буурчээ. Бодит ДНБ-ийг дараалсан дөрвөн улирлын байдлаар авч, өмнөх онтой харьцуулан өсөлтийг тооцвол 2009 оны эхний хоёр улиралд эдийн засаг өсөлттэй, 3-р улиралд 0.4 хувийн бууралттай байсан дүн гарч байна (Зураг 1д). Эдийн засгийн уналт төсөөлснөөс илүү гүнзгий байсан тул Засгийн газар ОУВС-тай зөвшилцсөний үндсэн дээр төсвийн зарцуулалтыг нэмэгдүүлэх замаар эдийн засгийг дэмжихээр болсон. Үүнд энэ онд төсвийн алдагдлыг ДНБ-ний 6.5 хувьд, 2010 онд 5 хувьд барихаар болсон ба 2010 онд хүүхдийн мөнгө, шинээр гэр бүл бологсдын тэтгэмж зэрэг зарим нийгмийн халамжийг өөрчлөх замаар дээрх зорилтод хүрэхээр төлөвлөж байна.

Төв банкнаас авч хэрэгжүүлсэн арга хэмжээний үр дүнд төлбөрийн тэнцлийн хямралыг богино хугацаанд давж, төгрөгийн ханшийг тогтворжуулж чадсан. Үүний дараа Төв банкны бодлогын хүүг 2009 оны 5-р сард 1.25 нэгжээр, 6-р сард дахин 1.25 нэгжээр, 9-р сард 1.5 нэгжээр шат дараалан бууруулсан. Сүүлийн 12 сарын байдлаар үнийн түвшний өөрчлөлтийг авч үзвэл 2009 оны 7-р сараас эхлэн дефляцитай гарч байгаа бөгөөд үүнээс үзвэл инфляци дагуулахгүйгээр бодлогын хүүг өшөө бууруулах боломж байгаа юм. ОУВС-гаас гаргасан тайланд (IMF 2009) 7-р сарын байдлаар үнийн түвшин өмнөх онтой харьцуулахад буурсан хэдий ч үүний дийлэнх нь хүнсний бүтээгдэхүүний үнийн бууралтаас шалтгаалсан ба хүнсний бус барааны инфляци хоёр оронтой тоонд хэвээр байгааг тэмдэглэсэн. Гэвч хоёр сарын дараа буюу 9-р сарын байдлаар суурь инфляци жилийн 3.3 хувь болж буурсан бөгөөд илүү нарийн давтамжтай мэдээллээс харахад суурь инфляци ингэж буурах магадлал өндөртэй нь илт байсан. Мөнгөний хумих бодлого болон эдийн засгийн уналттай холбоотойгоор инфляци ихээхэн буурсан тул одоо эдийн засгийг дэмжих мөнгөний тэлэх бодлогыг илүү эрчимтэй авч хэрэгжүүлэх шаардлагатай байна.

Зураг 1. Санхүүгийн салбар

Төгрөгийн ханш 2009 оны 1-р улиралд ихээхэн суларснаас шалтгаалж гадаад валютаар зээл авсан, төгрөгөөр орлого олдог зээлдэгчдийн санхүүгийн байдал хүндэрсэн, нөгөө талаас нийт эрэлт буурсантай холбоотойгоор зээлийн эргэн төлөлт муудаж, улмаар банкны салбарын зээлийн чанар ихээхэн муудаж эхэлсэн (Зураг 1г). Банкууд дахь хөрвөх чадварын дутагдал 2009 оны 3-р улиралд хэвийн болсон ч (Зураг 1в) зээлийн хэмжээ буурсаар байгаа нь (Зураг 1г) нэг талаар зээлийн чанар муудсанаас банкуудын ашигт ажиллагаа буурсан ба Монголбанкнаас өөрийн хөрөнгийн хүрэлцээний шаардлагыг нэмэгдүүлсэнтэй холбоотойгоор банкуудын зээл олгох боломж нь хумигдсан, нөгөө талаар эдийн засгийн цаашдын төлөв тодорхой бус байгаатай холбоотойгоор банкуудад зээл олгох сонирхол бага байгаатай холбоотой байж болох юм. Цаашид зээлийн бууралт нь нийт хөрөнгө оруулалтыг багасгаснаар эдийн засгийн сэргэлтийг удаашруулж, улмаар энэ нь эргээд зээлийн чанарыг муутган, зээл олголтыг бууруулах “эргүүлэг” маягийн холбоосыг бий болгох аюултай юм. Үүнээс сэргийлэхийн тулд банкууд дахь чанаргүй активын асуудлыг яаралтай шийдэх, эдийн засгийн өсөлтийг дэмжих мөнгөний болон төсвийн бодлогыг идэвхитэй авч хэрэгжүүлэх шаардлагатай.

Банкууд дахь чанаргүй зээл өсч, банкуудын санхүүгийн байдал муудаж байгаа ч гэсэн банкны салбарын харилцах, хадгаламжийн хэмжээ өсч байгаа нь (Зураг 1е) төрөөс харилцах, хадгаламжийг бүрэн батлан даасан болон Монголбанкнаас бодлогын хүүг өсгөсөнтэй холбоотой байж болзошгүй. Гэвч олон нийт Засгийн газар харилцах, хадгаламжийг батлан даасан амлалтандаа хүрэх боломж бага байгаа гэж үзвэл харилцах, хадгаламжаа татаж болзошгүй юм. Мөн харилцах хадгаламжийг батлан даасантай холбоотойгоор банкуудад нэмэлт эрсдэл хүлээх сонирхол ихсэх, олон нийт илүү хүү амласан эрсдэл өндөртэй банкинд хөрөнгөө байршуулах зэрэг зах зээлийн гажуудал үүсч болзошгүй тул банкуудын муу активыг цэвэрлэсний дараа банкны салбарыг хамгаалах зорилготой авсан дээрх арга хэмжээнүүдийг буцаах талаар одооноос төлөвлөж эхлэх нь зүйтэй.

III. Гадаад сектор

Гадаад эрэлт буурсан, зэсийн үнэ унасантай холбоотойгоор экспорт өссөн дүнгээр 2008 оны 10-р сараас хойш тогтмол буурч байгаа бөгөөд дотоод эрэлт буурсан, гадаадын хөрөнгө оруулалт багассантай (Зураг 2б) холбоотойгоор импорт өссөн дүнгээр 2009 оны 2-р сараас огцом буурч байна. Эдгээрийн дүнд 2008 онд хурдацтай өсч байсан гадаад худалдааны алдагдал 2009 оны 2-р сараас эхлэн буурчээ (Зураг 2а). Улмаар урсгал тэнцлийн алдагдал 2009 оны 3-р улирлаас эхлэн буурсан (Зураг 2г).

Монголбанкнаас төгрөгийн ханшийг тогтворжуулах арга хэмжээ авсан, гадаад худалдааны алдагдал буурсан зэргээс шалтгаалан 2009 оны 4-р сараас төгрөгийн ханш тогтворжиж эхэлсэн бөгөөд үүнээс хойш харьцангуй тогтвортой байна (Зураг 2в).

Зураг 2. Гадаад сектор

Хөрөнгийн орох урсгал 2009 оны 1-р улиралд огцом буурсан боловч 2-р улирлаас сэргэж эхэлсэн бөгөөд (Зураг 2д) урсгал тэнцлийн алдагдлыг тодорхой хэмжээгээр санхүүжүүлж байна. Мөн төлбөрийн тэнцлийн алдаа болон орхигдуулга багасч байгаа нь бий болсон байж болзошгүй хөрөнгийн дайжилт буурсан байх магадлалтайг харуулж байна.

Монголын Засгийн газар 2009 оны 10-р сард Оюутолгойн орд газрыг ашиглах гэрээг гадны хөрөнгө оруулагчидтай үзэглэсэн бөгөөд ирэх жилүүдэд тус орд газрын ашиглалт нь Монголын эдийн засагт томоохон нөлөө үзүүлэхээр байна. Иймд 2008-2009 оны төлбөрийн тэнцлийн хямралаас сургамж авч, цаашид валютын ихээхэн хэмжээний орох урсгалын нөлөөнөөс үүдэн гарах магадлалтай төгрөгийн бодит ханшийн сулралтыг инфляцид бус, валютын ханшид аажмаар шингээх нь зүйтэй юм. Үүний тулд Монголбанк валютын зах зээл дэх оролцоогоо бууруулж, хөвөгч ханшийн амлалтаа биелүүлэн, инфляцийг онилох бодлогоо эрчимжүүлэх нь зохистой.

IV. Дүгнэлт

Монголын эдийн засгийн хямрал нь дотоод болон гадаад цочролын нөлөөнөөс үүдсэнээрээ онцлог юм. Инфляцийг бууруулах зорилготой мөнгөний хумих бодлогыг авч хэрэгжүүлсэн үе нь дэлхийн санхүү, эдийн засгийн хямралтай давхцаж, улмаар төлбөрийн тэнцлийн хямралыг үүсгэсэн бөгөөд банкны салбарт хүндрэл үүсгэсэн. Олон улсын валютын сангийн тусламжтай Монголбанкнаас авч хэрэгжүүлсэн арга хэмжээний дүнд төлбөрийн тэнцлийн хямралыг амжилттай давж, төгрөгийн ханшийг тогтворжуулсан боловч бодит эдийн засгийн уналт төсөөлснөөс илүү гүнзгий байсан бөгөөд банкны салбарын муу зээл ихээхэн нэмэгдэж байна. Бусад улс орны жишээнээс ажиглахад төлбөрийн тэнцлийн хямрал банкны салбарын хямралтай давхацсан тохиолдолд бодит эдийн засаг илүү эмзэг, хямрал (төлбөрийн тэнцлийн болон банкны) илүү гүнзгий болдог (Kaminsky, Reinhart 1996).

Эдийн засагт дефляци тулгараад буй өнөө үед Олон улсын валютын сан болон бусад бодлого боловсруулагчид инфляцийн аюулаас айж бодлогын хүүг өндөр түвшинд барьж байгаа нь эдийн засгийн уналтыг удаан хугацаанд үргэлжлэхэд хүргэж болзошгүй юм. Иймд төсвийн болон мөнгөний бодлогыг илүү зөөллөх замаар эдийн засгийг дэмжих нь зүйтэй.

н.Тулгаа
2009 оны 12 сар

Эх сурвалж

Graciela L. Kaminsky, Carmen M. Reinhart, 1996, "The Twin Crises: The Causes of Banking and Balance-of-Payments Problems", International Finance Discussion Papers, 544, Board of Governors of the Federal Reserve System

Guillermo A. Calvo, 1987, “On the Costs of Temporary Policy” Journal of Development Economics, Vol. 27, Elsevier Science Publishers

International Monetary Fund, 2009, “Mongolia: Second Review Under the Stand-By Arrangement and Request for Modification of Performance Criteria” IMF Country Report, No. 09/311

Trailer Cut - Vol 1

2009-12-30T20:22:00.004+08:00

За ингээд 2009 онд гарсан кинонуудаар хийсэн нэгэн сонирхолтой эвлүүлгийг хүргэж байна. Үүнээс хараад ямар кино үзмээр байгаагаа сэтгэгдэл үлдээгээрэй, би олоод оруулахыг хичээх болно.

Монголын эдийн засаг: ИХЭР ХЯМРАЛ

2009-12-30T20:07:00.004+08:00

За ингээд хүн болгоноо ам дамжин яригддаг, мөн бидний амьдралд шууд нөлөөлсөн эдийн засгийн хямралын талаархи Монголын чадвараараа толгой цохих банкируудын нэгний хийсэн нийтлэлийг хүргэе.

I. Оршил

Монгол орон 1990 онд төвлөрсөн төлөвлөгөөт эдийн засгаас зах зээлийн эдийн засагт шилжиж эхэлсэн бөгөөд шилжилт Монголын эдийн засагт хүндээр тусч, 1990 оноос 2000 оны хооронд арван жилийн эдийн засгийн өсөлт алдагдсан. 1990-ээд оны эхний хагаст ДНБ буурч, инфляци гаарч, ажилгүйдэл газар авсан бол хоёрдугаар хагаст банкны салбар өргөн хүрээтэй хямралд өртсөн. Эдгээр хямрал нь дотоод гаралтай байсан бөгөөд Монгол орон 1990-ээд оны сүүлээр болсон Азийн хямрал болон Оросын хямралд өртөөгүй нь олон улсын санхүүгийн зах зээлд интеграцичлагдаагүй байсантай холбоотой.

Аж үйлдвэрийн болон үйлчилгээний салбар 1990-ээд оны сүүлээс сэргэж эхэлсэн. ДНБ-ний 20 орчим хувийг бүрдүүлдэг хөдөө аж ахуйн салбар 2000-2002 онд ган, зудны улмаас хүндхэн цохилтод орсон бөгөөд үүний дараагаас хурдацтай өсч эхэлжээ. Мөн банкны салбарт итгэх итгэл сэргэж, эдийн засаг өсөхийн хирээр санхүүгийн зуучлал гүнзгийрсэн. Олон улсын зах зээлд суурь бүтээгдэхүүн, ялангуяа Монголын экспортын гол бүтээгдэхүүн болох алт, зэсийн үнэ өссөн нь 2004 оноос Монголын эдийн засаг улам эрчимтэй өсөхөд нөлөөлжээ (Зураг 1а). Суурь бүтээгдэхүүний өндөр үнэ экспортын орлогыг нэмэгдүүлж улмаар импорт, төсвийн орлого, гадаад валютын нөөцийн огцом өсөлтийг дагуулсан. Монгол улс энэ үеэс төсвийн болон мөнгөний тэлэх бодлогыг улам эрчимтэй явуулж эхэлжээ.

Эрэлт талаас төсвийн болон мөнгөний тэлэх бодлого явуулсан, нийлүүлэлт талаас суурь бүтээгдэхүүн, ялангуяа нефть болон хүнсний бүтээгдэхүүний үнэ өндөр байснаас шалтгаалан 2007 оны 2-р хагасаас инфляци огцом өсч эхэлсэн. 2008 оны 2-р улирлаас Монголбанк инфляцийг тогтворжуулах бодлого явуулж, мөнгөний нийлүүлэлтийн өсөлтийг удаашруулсан. Энэхүү арга хэмжээ нь хөрвөх чадварын хомсдолыг үүсгэж, улмаар зээлийн саатлыг бий болгосон. Мөн инфляцийг тогтворжуулах бодлого нь импортын огцом өсөлтөд хүргэсэн бөгөөд энэ нь Төв банкинд итгэх итгэл сул байсантай холбоотойгоор хэрэглээ нэмэгдсэнээс шалтгаалсан байж болох юм.

АНУ-ын ипотекийн зах зээл дээр 2007 оны 7-р сард эхэлсэн хүндрэл дэлхийн олон орныг хамарсан санхүүгийн хямрал болон өргөжиж, улмаар хөгжиж буй орнуудын эдийн засагт хөрөнгийн цэвэр орох урсгалын бууралт, экспортын бууралт гэсэн хоёр сувгаар голлон нөлөөлсөн. Эдгээр нь олон улсын зах зээлд суурь бүтээгдэхүүний үнэ унахад хүргэж, 2008 оны 2-р хагаст Монголын экспортын гол бүтээгдэхүүн болох зэсийн үнэ хурдацтай унаж эхэлсэн бөгөөд энэ нь импортын өсөлттэй нийлснээр ихээхэн хэмжээний гадаад худалдааны алдагдалд хүргэсэн. Улмаар дотоодын зах зээлд гадаад валютын хомсдол үүсч, төгрөгийн ханшинд дарамт үзүүлж эхэлсэн бөгөөд Монголбанк гадаад худалдааны алдагдлыг санхүүжүүлэх, төгрөгийн ханшийг хамгаалахад нэг тэрбум гаруй ам. долларын нөөцийнхөө 40 орчим хувийг зарцуулсны дараа 2008 оны 12-р сарын дунд үеэс төгрөгийн ханш огцом унаж эхэлсэн. Үүнд төгрөгийн ханш 2008 оны 10-р сарын оргил үеэс 2009 оны 3-р сар хүртэл 5 сарын хугацаанд 33 хувиар унажээ.

Төгрөгийн ханшийн уналт нь гадаад валютаар зээл авсан зээлдэгчдийн төлбөрийн чадварыг муутгаснаар банкуудын зээлийн эрсдэлийг нэмэгдүүлж, улмаар банкны салбарын хүндрэлийг гүнзгийрүүлэн, дотоодын зээл үргэлжлүүлэн буурах нөхцөл байдлыг үүсгэсэн. Эдгээр ихэр хямралын дүнд дотоодын үйлдвэрлэл 2009 оны 1-р улирлаас хурдацтай унаж эхэлсэн бөгөөд цаашид эдийн засгийн өргөн хүрээтэй хямралаас сэргийлэх арга хэмжээг авч хэрэгжүүлэх шаардлагатай байна.

II. Банкны салбарын хүндрэл

Суурь бүтээгдэхүүн, ялангуяа алт болон зэсийн үнэ 2004 оноос огцом нэмэгдсэн нь төсвийн орлого болон гадаад валютын нөөцийг ихээхэн хэмжээгээр нэмэгдүүлсэн. Төсвийн орлогын багагүй хэсэг нь нийгмийн халамжийг сайжруулах, төрийн албан хаагчдын цалинг нэмэх зэргээр хэрэглээг дэмжихэд зарцуулагджээ. Мөн мөнгөний нийлүүлэлт эрчимтэй өсч байсан бөгөөд 2005-2008 оны хооронд жилд дунджаар 40 хувиар нэмэгдэж байв. Эдгээр тэлэх бодлого нь дотоодын хэрэглээг ихээхэн өсөхөд нөлөөлсөн. Нөгөө талаар суурь бүтээгдэхүүний үнэ, ялангуяа газрын тос (2008 оны байдлаар шатахуун болон дизелийн түлш нийт импортын 23 хувийг эзэлж байв) болон хүнсний бүтээгдэхүүний үнийн өсөлт импортын барааны үнийг ихээхэн хэмжээгээр өсөхөд нөлөөлжээ. Үүний хажуугаар сүүлийн жилүүдэд орон сууцны зах зээл хурдацтай тэлж байсан ба хувийн орлого өсч, байрны зээлийн нийлүүлэлт нэмэгдсэнтэй холбоотойгоор орон сууцны үнэ хурдацтай нэмэгдсэн.

2007 оны 3-р улирлаас инфляци өсч эхэлсэн (Зураг 1б) бөгөөд 2008 оны 8-р сард жилийн 33.7 хувь буюу оргилдоо хүрсэн. Монголбанк 2008 оны 2-р улирлаас мөнгөний хатуу бодлого хэрэгжүүлж эхэлсэн бөгөөд 2008 оны 8-р сард энэхүү бодлогоо улам эрчимжүүлснээр мөнгөний нийлүүлэлт буурч, 2008 оны 11-р сард өмнөх оны түвшинд хүрсэн (Зураг 1в). Энэ нь инфляцийг мэдэгдэхүйц бууруулж, 2009 оны 5-р сарын байдлаар жилийн 8.0 хувьд хүрчээ. Гэвч мөнгөний хатуу бодлого нь санхүүгийн салбарын хэт халалтын улмаас тулгараад байсан зарим хүндрэлийг ил болгосон.

Зураг 1. Банкны салбарын хүндрэл
Мөнгөний хумих бодлогыг дагаад банкууд хөрвөх чадварын хомсдолд орж эхэлсэн ба энэ нь банк хоорондын зах дээрх хөрвөх чадвар сайтай активын үнэ болох банк хоорондын захын овернайт зээлийн хүү сүүлийн жилүүдэд төв банкны үнэт цаасны хүүтэй ойролцоо байж ирсэн боловч 2008 оны 9-р сараас эхлэн огцом илүү болсноос харагдана (Зураг 1г).

Банкууд хөрвөх чадварын хомсдолд орсон болон иргэд хадгаламжаа татаж болзошгүй нөхцөл байдал үүссэнтэй холбоотойгоор УИХ-аас банкны мөнгөн хадгаламжид баталгаа гаргах хуулийг 2008 оны 11-р сард баталсан бөгөөд эрсдэлийн сангийн хөрөнгийг банкуудад тодорхой нөхцөлтэйгээр байршуулахаар болсон боловч хоёр банк л үүнд хамрагдсан. Энэ нь хөрөнгө байршуулах нөхцөл хатуу байсан, эсвэл банкууд төрөөс тусламж авах нь тухайн банк хүндрэлд орсон гэсэн дохиог өгч магадгүй гэж болгоомжилсонтой холбоотой байж болох юм. Улмаар хөрвөх чадварын хомсдолтой холбоотойгоор банкуудын зээл олголт багасч эхэлсэн (Зураг 1д). Үүнээс гадна активын хэмжээгээр тавд ордог банк дампуурлын ирмэгт ирж, Монголбанкнаас тухайн банкны удирдлагыг гартаа авсан. Хэдийгээр энэ нь зөвхөн тухайн банктай холбоотой хүндрэл байсан боловч энэ нь олон нийтэд банкуудын талаар сөрөг дохио өгсөн.

Хөрвөх чадварын хомсдолтой холбоотойгоор банкууд зээл олголтоо багасгаж эхэлсэн (Зураг 1д) бөгөөд улмаар 2009 оны 1-р улиралд дотоодын үйлдвэрлэл буурсан.

III. Төлбөрийн тэнцлийн хямрал

Импортын хэмжээ 2008 оны 5-р сараас огцом нэмэгдэж (Зураг 2а), 2008 оныг дуустал өндөр хэвээр байсан. Олон нийт гадаад валютын ханш өсч магадгүй гэсэн хүлээлтээр импортын барааны төгрөгөөр илэрхийлэгдэх ханш бага байгаа үед худалдаж авахаар эрэлтийг нэмэгдүүлсэн байж болох хэдий ч ийм хүлээлт үүссэн үед төгрөгийн эсрэг дайралт илүү хүчтэй байх нь илэрхий. Гэтэл 2008 оны сүүлийг хүртэл ийм үзэгдэл ажиглагдаагүй учраас зэсийн үнийн уналт болон экспортын орлогын бууралт нь импортын өсөлтийг тайлбарлаж чадахгүй юм. Өөрөөр хэлбэл дотоод хүчин зүйлсээс шалтгаалж импорт ихээхэн хэмжээгээр өссөн байна.

Энэхүү импортын өсөлт нь олон нийт тогтворжуулах бодлогын тууштай байдалд итгээгүй үед богино хугацаанд хэрэглээ огцом өсдөг онолтой (Guillermo Calvo, 1987) нийцэж байгаа юм. Үүнд, Төв банкны инфляцийг тогтворжуулах бодлогод итгэх итгэл сул байснаас олон нийтийн дунд Төв банк энэхүү бодлогыг түр хугацаанд хэрэгжүүлсний дараа больж, мөнгөний нийлүүлэлтийн өсөлт буцаад нэмэгдэх ба энэ нь ирээдүйд дахин инфляци үүсгэж, бараа бүтээгдэхүүний үнэ болон нэрлэсэн хүүгийн түвшинг өсгөнө гэсэн хүлээлт үүссэн. Эдгээр хүлээлт нь өнөөдрийн хэрэглээ огцом өсөхөд нөлөөлөх ба энэхүү хэрэглээний өсөлт нь Монголын импортын өсөлттэй нийцэж байгаа юм.

Монголын эдийн засаг олон улсын санхүүгийн зах зээлд интеграцичлагдаагүй байснаас голлон шалтгаалж 1990-ээд оны сүүлээр Азийн хямрал болон Оросын хямралд өртөөгүй. Дэлхийн санхүүгийн хямрал хөгжингүй орнуудад эхэлж, улмаар хөгжиж буй орнуудад нөлөөлж эхлэхэд олон нийт хямрал Монголын эдийн засагт хүчтэй нөлөөлөхгүй гэсэн хүлээлттэй байсан. Учир нь Монгол орон олон улсын санхүүгийн зах зээлд интеграцичлагдаагүй хэвээр байсан бөгөөд шилжиж буй орнуудад хямрал нөлөөлж байсан гол суваг болох хөрөнгийн орох урсгал тийм ч өндөр байгаагүй. Гэвч хямрал өөр сувгаар нөлөөлсөн.

Суурь бүтээгдэхүүний үнэ 2004 оноос өсч, улмаар Монголын эдийн засаг илүү эрчимтэй өсч эхэлсэн ба төсвийн зардал болон импорт ихээхэн хэмжээгээр нэмэгдсэн нь Монгол улс суурь бүтээгдэхүүний экспортоос хамааралтай болсныг илтгэнэ. Дэлхийн санхүүгийн хямралаас улбаалан хөгжингүй болон хөгжиж буй орнуудын гадаад худалдаа болон аж үйлдвэрийн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл буурснаар суурь бүтээгдэхүүний эрэлт багасч, үүнээс шалтгаалан зэс болон бусад суурь бүтээгдэхүүний үнэ огцом унасан.

Зураг 2. Төлбөрийн тэнцлийн хямрал
Зэсийн үнийн уналт 2008 оны 3-р улирлаас Монголын экспортын орлогод сөргөөр нөлөөлж эхэлсэн. Экспортын орлогын бууралт болон импортын өсөлт нийлээд ихээхэн хэмжээний гадаад худалдааны алдагдлыг бий болгож (Зураг 2а), улмаар гадаад валютын эрэлт өсч, төгрөгийн ханш унах аюул нүүрлэсэн. Монголбанк 2008 оны 12-р сар хүртэл төгрөгийн ханшийг хамгаалахад гадаад валютын нөөцийнхөө 40 орчим хувийг зарцуулсан (Зураг 2б). 2008 оны 12-р сараас төгрөгийн ханш огцом унаж эхэлсэн бөгөөд 2008 оны 10-р сарын оргил үеэс 2009 оны 3-р сар хүртэлх 5 сарын хугацаанд 33 хувиар унасан (Зураг 2в).

Экспортын орлогын бууралт нь гадаад худалдааны алдагдлаас гадна төсвийн орлого буурахад нөлөөлж, улмаар төсвийн алдагдал нэмэгдсэн (Зураг 2г). Хөрөнгийн орох урсгалын өсөлт гадаад худалдааны алдагдлын зарим хэсгийг санхүүжүүлж байгаа (Зураг 2д) мэт боловч төлбөрийн тэнцлийн алдаа болон орхигдуулга ихээхэн буурсан нь (Зураг 2е) тодорхой хэмжээгээр хөрөнгийн дайжилт явагдсан байж болзошгүйг харуулж байна. Хэрэв тийм бол хөрөнгийн орох урсгалын (2008 оны байдлаар ДНБ-ний 20 орчим хувь) дийлэнхи хэсэгтэй тэнцэх хэмжээний хөрөнгө дайжсан (2008 оны байдлаар ДНБ-ний 13 орчим хувь) байж болох юм.

Төгрөгийн ханшийн огцом уналт болон дотоодын эрэлтийн бууралт нь 2009 оны эхний дөрвөн сард импорт ихээхэн хэмжээгээр буурахад нөлөөлсөн. Хэдийгээр импортын бууралт нь гадаад худалдааны алдагдлыг бууруулж байгаа боловч гадаад худалдааны алдагдал багагүй хэвээр байна.

IV. Бодлогын шинжилгээ болон зөвлөмж

Гадаад худалдааны алдагдал өсч, төгрөгийн ханш унах аюул нүүрлэснээс шалтгаалан 2008 оны 12-р сард Засгийн газар ОУВС-д хандан тусламж хүссэн. ОУВС болон Монгол улс 2009 оны 3-р сарын 6-нд ОУВС-гийн санхүүжилтээр Монголд 18 сарын хугацаанд 224 сая ам. долларын хөтөлбөр хэрэгжүүлэх зөвшилцөлд хүрсэн. Уг зөвшилцлийн дагуу Монгол улсын зүгээс дараах арга хэмжээг авч хэрэгжүүлсэн буюу авч хэрэгжүүлэхээр тогтсон:

Төсвийн алдагдлыг ДНБ-ний 6 хувиас хэтрүүлэхгүй байх;

Монголбанкны бодлогын суурь хүүг 9.75 хувиас 14 хувь болгож нэмэгдүүлсэн;

Банкны өөрийн хөрөнгийн хүрэлцээний шаардлагыг 10 хувиас 12 хувь болгон нэмэгдүүлж, банкны зээлд эрсдэлийн сан байгуулах хувь хэмжээг бууруулсан.

ОУВС болон Монголбанкны хэвлэлийн мэдээлэлд дурдсанаар эдгээр арга хэмжээ нь төсвийн зохистой байдлыг хангаж, нэрлэсэн валютын ханш давж өсөхөөс сэргийлэн, инфляцийг бууруулж, хөрвөх чадварыг хадгалан, банкны төлбөрийн чадварыг сайжруулах замаар дотоодын санхүүгийн зах зээлийг чадавхижуулах зорилготой аж. Монголбанк мөн төгрөгийн эсрэг дайралтаас хамгаалах зорилгоор банкуудтай валютын дуудлага худалдааг тогтмол явуулж эхэлсэн.

ОУВС-гийн захирлуудын зөвлөл 2009 оны 4-р сарын 1-нд Монгол улсад 229.2 сая ам. долларын хөтөлбөр хэрэгжүүлэхээр баталсан бөгөөд 76.4 сая ам. долларын зээлийг тэр даруй Монголбанкны гадаад валютын нөөцийн хэрэгцээнд зориулан олгосон. Гэвч үүнээс өмнө 3-р сарын дундаас төгрөгийн ханшийн уналт зогсч, буцаад сэргэж эхэлсэн нь тодорхой хэмжээгээр валютын ханш давж өссөн байсан ба Монголбанкны авч хэрэгжүүлсэн арга хэмжээ төгрөгийн эсрэг дайралтаас сэргийлж, төгрөгийн ханш унах хүлээлтийг бууруулж чадсаныг харуулж байгаа юм. 2009 оны 3-р сарын 19-нөөс 4-р сарын 7 хүртэлх хугацаанд төгрөгийн ханш өмнөх оргил үетэй харьцуулахад буцаад 15 хувиар чангарсан бөгөөд түүнээс хойш харьцангуй тогтвортой байгаа юм (Зураг 2в).

Хэдийгээр ОУВС болон Монголбанкнаас авч хэрэгжүүлсэн арга хэмжээ төгрөгийн ханшийн уналтыг зогсоосон боловч энэ нь зарим хүссэн үр дүнг авчрах чадваргүй байсан. Бодлогын хүүг өсгөснөөр дотоодын хүү өсч, улмаар хөрөнгийн орох урсгалыг дэмжинэ гэж тооцсон боловч өнөөгийн хямралын үед хөрөнгө оруулагчид эрсдэл болон ашиг өндөртэй активаас илүү чанар луу тэмүүлж байна (Guillermo Calvo 2009). Мөн Монголын зээлийн хүү өнгөрсөн үед удаан хугацаанд өндөр түвшинд байсан боловч энэ нь хөрөнгийн орох урсгалыг хангалттай нэмэгдүүлж чадаагүй. Дээрх арга хэмжээнүүд нь банкны эх үүсвэрийн бүтцийг валютаас төгрөг лүү шилжүүлж, дотоодын валютын эрэлтийг бууруулахад нөлөөлөх боломжтой боловч гадаад валютын эрэлт өссөн гол шалтгаан нь гадаад худалдааны алдагдал учраас тэдгээрийн үр дүн нь хязгаарлагдмал юм. Харин бодлогын хүүг өсгөх нь банкуудын хадгаламжийн хүүг өсгөж, улмаар хадгаламж нэмэгдэхэд хүргэж болох бөгөөд энэ нь банкуудын хөрвөх чадварыг нэмэгдүүлж, зээл олголтыг дэмжих боломжтой.

Гэвч энэ нь хоёр талтай юм. Монголын хувьд төлбөрийн тэнцлийн хямрал нь дотоодын хөрвөх чадварын хомсдол болон зээлийн сааталтай давхацсан. Нэрлэсэн хүүгийн хэмжээ өсөх нь бизнесийн зардлыг нэмэгдүүлж, хумигдаж буй эрэлт болон зээлийн саатлаас болж цохилтод ороод байгаа бизнесийн салбарт нэмэлт хүндрэл учруулна. Энэ нь эргээд зээлийн төлөлтөд муугаар нөлөөлнө. Банкны салбарын чанаргүй зээлийн хэмжээ сүүлийн саруудад огцом нэмэгдэж байгаа бөгөөд 2009 оны 4-р сарын байдлаар 10.6 хувьд хүрсэн нь өмнөх оны мөн үеэс 7.9 нэгжээр нэмэгдсэн байна (Зураг 1д). Монголбанк ОУВС-гийн хөтөлбөрийн дагуу банкны өөрийн хөрөнгийн хүрэлцээний шаардлагыг нэмэгдүүлсэн нь зээлийг улам хумих үр дагавартай боловч зээлийн эрсдэлийн санд тавигдах шаардлагыг бууруулсан нь энэхүү сөрөг нөлөөг тодорхой хэмжээгээр сулруулсан. Дотоодын эрэлт буурсан (энэ нь хэрэглээний огцом өсөлт хэсэг хугацааны дараа гэнэт буурдагтай нийцэж байгаа) болон зээлийн саатлаас улбаалан үйлдвэрлэл буурснаас шалтгаалж ДНБ 2009 оны 1-р улирлын байдлаар өмнөх оны мөн үеэс 4.2 хувиар буурсан нь сүүлийн 10 гаран жилд тохиолдоогүй уналт бөгөөд үүнд боловсруулах салбарын үйлдвэрлэл гэхэд 19.5 хувиар буурсан байна.

Зохистой харьцааны шалгуур үзүүлэлтийн хүрээнд банкны гадаад валютын актив, пассив харьцангуй баланслах хандлагатай байдгаас төгрөгийн ханшийн уналт банкуудад шууд байдлаар ноцтой нөлөөлөөгүй. Гэвч банкнаас гадаад валютаар зээл авсан зээлдэгчдийн хувьд төгрөгийн ханшийн уналт нь өр төлбөрийн хэмжээг нэмэгдүүлэх ба энэ нь тэдний төлбөрийн чадварт муугаар нөлөөлж, улмаар банкны зээлийн эрсдэлийг нэмэгдэхэд хүргэж байна. Мөн хэт өссөн байсан орон сууцны үнэ цаашид унах нөхцөл байдал үүссэн байгаагаас банкны зээлийн барьцаа хөрөнгийн үнэлгээ буурч болзошгүй байна. Эдгээр нь хөрвөх чадварын хомсдол, эдийн засгийн уналт зэргээс болж хүндрэлд ороод байгаа банкуудад давхар нэрмээс болж байгаа бөгөөд цаашид банкны салбарын байдал үргэлжлэн хүндэрч магадгүй болоод байна. Хэдийгээр Засгийн газар банкуудад баталгаа гаргасан боловч иргэдэд төсвийн хязгаарлалттай байгаа өнөө үед энэхүү баталгааг хэрэгжүүлэх боломж хомс байна гэсэн хүлээлт үүсвэл харилцах, хадгаламжаа татаж болзошгүй юм.

Төлбөрийн тэнцлийн хямралын эсрэг авч хэрэгжүүлсэн арга хэмжээ нэгэнт эхний ээлжинд зорилгодоо хүрсэн, 5-р сарын байдлаар жилийн инфляци 8% болж буурсан зэргийг харгалзан үзэж цаашид нийт эрэлтийг дэмжих замаар бодит эдийн засгийг сэргээхийн тулд Төв банкны бодлогын хүүг бууруулах, төсвийн тэлэх бодлого явуулах зэрэг арга хэмжээг цаашид авч хэрэгжүүлэх шаардлагатай байна.

Монголбанкнаас бодлогын хүүг 5-р сар болон 6-р сард дараалан 1.25 нэгжээр бууруулж, 11.5 хувьд хүргэсэн нь энэ чиглэлд хийж байгаа эхний алхам юм. Монгол улс ОУВС-тай байгуулсан гэрээний дагуу төсвийн тэлэх бодлого явуулах боломж хязгаарлагдмал тул гэрээний нөхцлийг өөрчлөх талаар ОУВС-тай зөвшилцөж болох юм. ОУВС өмнөх бодлогоо эргэн харж, илүү уян хатан байр суурь баримталж эхэлж байгаа өнөө үед Монголын эдийн засгийг аврах эдгээр арга хэмжээг дэмжин, гэрээний нөхцлийг өөрчлөхийг зөвшөөрч болзошгүй юм.

V. Дүгнэлт

Монголын эдийн засагт тохиолдож байгаа хямрал нь дотоод болон гадаад шок давхацсанаараа онцлог юм. Монголбанкнаас 2008 оны 2-р улирлаас авч хэрэгжүүлж эхэлсэн инфляцийг тогтворжуулах бодлого нь банкуудад хөрвөх чадварын хомсдолыг бий болгосон бөгөөд энэхүү бодлогын итгэлтэй бус байдлаас шалтгаалан хэрэглээний огцом өсөлтийг бий болгож, улмаар богино хугацаанд импорт ихээхэн хэмжээгээр нэмэгдэхэд хүргэсэн. 2008 оны 3-р улирлаас дэлхийн санхүүгийн хямрал Монголын эдийн засагт зэсийн үнийн уналтаар дамжин нөлөөлж эхэлсэн бөгөөд энэ нь экспортын орлого болон төсвийн орлогыг бууруулсан. Эдгээр хямралын нөлөө давхацсанаар төгрөгийн ханш унах аюул нүүрлэсэн ба Монголбанк ОУВС-д хандан тусламж хүссэн бөгөөд ОУВС-с үзүүлсэн тусламжийн хамт тавьсан шаардлага нь Монголбанкны бодлоготой нийлээд төгрөгийн ханшийг тогтворжуулсан. Гэвч банкны салбарын хүндрэлээс голлон үүдсэн зээлийн саатал нь бодит эдийн засагт нөлөөлж, дотоодын үйлдвэрлэл унаж эхэлсэн. Эдийн засгийн хямралыг зогсоохын тулд мөнгөний бодлого болон төсвийн бодлогоор дамжуулан эдийн засгийн эрэлтийг дэмжих бодлого явуулах шаардлагатай байна.

н.Тулгаа
2009 оны 6-р сар

Maps the future of countries

2009-12-27T18:53:00.002+08:00

Чөлөөт цагт: Talent

2009-12-25T04:38:00.011+08:00

BRITISH GOT TALENT 2008

Johnston's debut album, One Voice, was released in September of the same year, and it reached number four on the British album charts.

Although originally performing as a treble, Johnston's voice has since matured to tenor, and he is currently taking a year off to allow his voice to develop.

BRITISH GOT TALENT 2009

Her first album was released in November 2009 and debuted as the number one best-selling CD on charts around the globe.

Within nine days of the audition, videos of Boyle — from the show, various interviews, and her 1999 rendition of "Cry Me a River" — had been watched over 100 million times, an online record.

Чөлөөт цагт: Babies

2009-12-25T04:35:00.002+08:00

Хэзээ нэгэн өдөр асуух асуултанд чинь хариулъя.

2009-12-23T03:47:00.008+08:00

Санамсаргүй нет ухаж яваад ийм мэдээлэл оллоо, хадгалаад авчихъя гэж бодсоноо бас бусдад ч хэрэг болох юм байна гэж бодоод, ер нь хэзээ ч алга болохгүй газар хадгалахаар шийдлээ. .

ТӨРӨХ ХҮҮХДИЙН ХҮЙСИЙГ ТОДОРХОЙЛОХ ЭРТНИЙ ХЯТАДЫН АРГА

Дараахь хүснэгтээс харж ирээд гарах хүүдээ төлөвлөж болдог юм гэнэ. Хүүхдийн хүснэгтийг тооцоолох энэхүү хүснэгтийг 700-н жилийн өмнөх эртний Хятадын хааны бунханаас олсон бөгөөд түүний эх хувь нь Бээжингийн шинэжлэх ухааны хүрээлэнд хадгалагддаг гэнэ.

Үүнийг тооцохдоо хий насаа нэмдэг гэсэн байна. Харин манай гэр бүлийн хувьд тухайн жилийн эхнэрийнхээ насыг нэгээр нэмээд, манай хүүгийн олдсон сараар үзсэн таарч байна лээ.

Эх сурвалжийнх нь жишээн дээр 2 нас нэмчихсэн байсан. Тэгээд бол таарахгүй юм байна лээ. Та нар ч гэсэн өөрийн болон ах, эгчийнхээ хүүхдийн хүйсийг тулгаж үзээд итгэх эсэхээ шийднэ биз дээ. Эх сурвалж дээр нь бол 99%-н баталгаатай гэсэн байсан шүү. Тэр хий насных нь учирыг л сайн олчихвол болох юм шиг байна. За ингээд хүснэгтээ танилцуулъя.
Анхаарах зүйлс: Хүүхдийн анхны олдсон сараар тооцох ба (х) -эр, (о)-эм болно. За тэгээд хэрэгжүүлэх нэгэнд нь амжилт хүсье. Санасандаа хүрч, сарвайснаа авна гэж найдаж байна.
МОНГОЛЫН ҮРС МАШ ОЛОН БОЛТУГАЙ.

Жич: Эргэн тойрны хүмүүсээ тулгаж үзээд таарч байгаа эсэхээ Comment дээр үлдээж ирээдүйн эцэг, эхүүдэд тус болоорой. Бас надад ч жоохон урам өгнө шдээ, хэ хэ хэ...

AVATAR

2009-12-20T21:30:00.006+08:00

За мэдээж нээлтэй хийгээд 3 л хонож байна. Дажгүй кино байна лээ.
Энэ кинонуудыг хэд хоногоос устгаж магадгүй тул гялс үзээд аваарай.

Ninja Assassin

2009-12-19T09:53:00.010+08:00

Элсэн зураг

2009-12-16T18:37:00.002+08:00

Төгс хүн

2009-12-15T19:58:00.012+08:00

Дэлхийн 2-р дайны үед нацистууд төгс хүнийг гаргаж авах оролдлогуудыг хийж байсан тухай нэг кино үзэж байсан юм байна. Тэр нь "Эрүүл бие, Саруул ухаан" гэсэн баримтлал дор спортынхон, эрдэм ухаантай хүмүүсийн дундаас хүүхэд гаргуулж авах оролдлогын тухай гардаг. Зарим нэг нь мэдээж үзсэн байгаа биз, үзээгүй хүмүүст нь зориулаад киноны танилцуулгыг бичлэгийн төгсгөлд орууллаа.

За одоо өөрийгөө хуурч хойш суух боломжгүй болж байх шиг байна даа, залуус аа. Ингээд сонирхуулах нийтлэлдээ оръё.
Хүний биеийн байдал болон түүний оюуны чадвар хоорондоо шууд хамааралтайг шведийн эрдэмтэд тогтоожээ. Цэрэгт алба хаахад тэнцэх эсэхийг үзэж шалгасан 1950-1976 онд төрсөн, шведийн 1,2 сая иргэнийг хамарсан судалгааны төгсгөлд мэргэжилтнүүд ийм дүгнэлт хийсэн байна.

Спорт юмуу биеийн тамираар хичээллэдэг хүмүүсийн оюуны хөгжлийн коэффициент идэвхгүй аж төрөх ёс баримталдаг хүмүүсийнхээс мэдэгдэхүйц дээгүүр байжээ. Электрон регистрт байгаа мэдээ сэлтийг ашиглан эмч нар эмнэлгийн үзлэгт ирсэн цэрэгт татагдагсдын үзүүлэлтийг тэдний цаашдын боловсрол, албан тушаалын амжилттай харьцуулсан байна. Тийнхүү унадаг дугуйны сургуулилт хийдэг төхөөрөг дээр хамгийн өндөр оноо авсан хүмүүс боловсрол болон мэргэжлийн сургалтын тал дээр бусдаасаа түрүүлж байжээ.

«Цэрэг татлагын комисст байхдаа бид биеийн бэлтгэлийн түвшин болон тестийн үзүүлэлт илт харилцан холбоотойг ажиглаж байсан юм» гэж Сальгрений академийн профессор Микаэл Нильссон хэлсэн байна.

Зөвхөн эрчүүдийг оролцуулан судалгаа хийсэн хэдий ч, энэ нь эмэгтэйчүүдэд адилхан хэмжээгээр хамаарна. Логикийн үүднээс сэтгэж, эх бичвэрийн агуулгыг ойлгох чадвар нь биеийн хүч гэхээсээ, бие махбодийн ерөнхий хөгжилтэй ихээхэн холбоотой ажээ.

Спортоор хичээллэдэг шавь нар нь ажлын үеэр анхаарал төвлөрүүлэх илүү өндөр чадвартай байж, түүнчлэн цагаа илүү сайн төлөвлөдөг гэж биеийн тамир, математикийн хичээл заадаг Анита Нильссон хэлсэн байна.

Нийтэлсэн: Я.Сүхбаатар

WHAT DOES ALL IT MEAN?

2009-12-08T10:55:00.005+08:00

Энийг үзээд юу бодогдсон талаар сэтгэгдлээ хуваалцахыг хүсч байна.